بررسی رابطه بین حجم پول تورم های بالا و مالیات تورمی در اقتصاد ایران (طی دو دهه اخیر)
چکیده
وقوع انقلاب اسلامی موجب تغییرات گسترده در متغیرهای عمده اقتصادی شد. کاهش بی سابقه در محصول و سرمایه گذاری با افزایش اختلاف بین نرخ رسمی ارز و نرخ بازار سیاه (یا آزاد) و افزایش سریع قیمتها همراه بود. در این دوره (1375-1376) عرضه پول (معیار m2) با نرخ متوسط سالانه 23/12 و شاخص بهای خرده فروشی با نرخ متوسط سالانه 20/56 افزایش یافتند. این در حالی است که تولید ناخالص ملی در طی دوره یاد شده تنها با نرخ متوسط سالانه 1/24 رشد کرده است . مجموعه این شرایط موجب شد که طی این سالها ما شاهد رکود همراه با تورم و یک وضعیت نامطلوب اقتصادی باشیم. در چنین شرایطی بنظر می رسد که "در دوره بعد از انقلاب شدت عکس العمل تقاضای پول به تولید کاهش بسیار یافته" و نقش سایر عوامل بویژه تورم در توضیح آن افزایش یافته است . با توجه به نکات یاد شده در مطالعه حاضر رابطه بین مانده های واقعی و تورم با استفاده از مدل تقاضای پول کاگان و با استفاده از داده های ماهانه مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین فرض می شود که انتظارات تورمی بنا به فرضیه انتظارات تطبیقی شکل می گیرد. نتایج بدست آمده نشان می دهد که مدل فوق قادر است تجربیات پولی و تورمی طی دوره مذکور را حداقل در مقاطعی چه برحسب m1 و چه برحسب m2 بنحو مطلوبی توضیح دهد. از طرف دیگر این نتایج بار دیگر پولی بودن تورمهای موجود در اقتصاد ایران را تایید می کند و همچنین نشان می دهد که در اکثر دوره ها دولت در پی حداکثر کردن درآمد خود از طریق خلق پول نبوده است .