شناخت و بررسی عوامل موثر بر پدیده گرد و غبار در غرب ایران
چکیده
گرد و غبار یکی از پدیدههای مخرب اقلیمی است که سالانه خسارات فراوانی را به محیط زیست، جادهها، ساختمانها و هوای شهرها وارد مینماید. استانهای غربی از مکانهای مساعد برای رخداد مکرر پدیده ی گرد و غبار در کشور ایران محسوب میشود. برای انجام این تحقیق از دادههای دید افقی و گزارش پدیده ی گرد و غبار ایستگاههای مختلف هواشناسی استانهای غربی استفاده گردید. بعد از مشخص شدن روزهای همراه با غبار و طبقه بندی آنها، اقدام به استخراج نقشههای سطوح مختلف از مرکز بین المللی هواشناسی noaa شد. در نهایت نقشهها و دادههای غبار سطح منطقه آنالیز گردید. نتایج نشان داد که کاهش شدید رطوبت خاک بر اثر کاهش شدید بارش در دهه ی گذشته بهویژه در شمال خاورمیانه که منطقه ی تغذیه رودهای بزرگ بین النهرین میباشد و نیز افزایش فرکانس عبور امواج کوتاه و سریع با مولفه ی باد مداری قوی از دلایل اصلی وقوع توفانهای منطقه هستند. به نظر می رسد تقویت پر فشار جنب حاره ای روی عربستان و همزمان گسترش و باز شدن خطوط 588 دکامتر باعث افزایش سرعت امواج کوتاه سطوح میانی و کاهش فرارفت رطوبتی از سطوح بالای عرضهای جنوبی به منطقه مورد مطالعه میگردد. این سازوکار همچنین سبب کاهش عمق فرود مدیترانه ای و نیز باعث تشدید شرایط باد مداری و تضعیف جریانات نصف النهاری شده است. همچنین با ضعیف شدن فرود مدیترانهای و جابجایی آن به سمت عرضهای بالاتر و بالا آمدن مرکز پرارتفاع جنب حاره میتواند دلیل دیگری بر جابجایی منشا غبار به سمت شمال باشد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- سیاوش طائی سمیرمی — دانشجوی مهندسی آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرس
- حمید رضا مرادی — دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرس *(مسئول مکاتبات).
- مرتضی خداقلی — استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان
- مریم احمدی آخورمه — دانشجوی مهندسی آبخیزداری دانشگاه هرمزگان