سینتیک رهاسازی فسفر و همبستگی پارامترهای آن با برخی ویژگی های خاک و رشد ذرت در چند خاک آهکی استان آذربایجان شرقی
چکیده
در این تحقیق، سینتیک رهاسازی فسفر توسط بیکربنات سدیم در 12 خاک آهکی از استان آذربایجانشرقی با استفاده از نمونه خاکهای سطحی (cm 30-0) اندازهگیری شد. محلول بی کربنات سدیم نیم مولار با ph 5/8 به خاکها افزوده شد و بهمدت 25/0، 5/0، 1، 2، 4، 8 و 16 ساعت تکان داده شد. سپس عصارهگیری و غلظت فسفر آزاد شده تعیین گردید. برای تعیین شاخصهای رشد گیاه ذرت آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و در سه تکرار و بهمدت 2 ماه انجام شد. نتایج نشان داد که کمترین و بیشترین مقدار فسفر استخراج شده در خاکهای مورد مطالعه طی 16 ساعت بهترتیب 5/5 و 1/38 با میانگین 6/15 میلیگرم فسفر بر کیلوگرم خاک بود. مقایسه ضرایب تبیین (r2) و خطای معیار (se) هفت معادله مختلف نشان داد که سه معادله الوویچ ساده شده، دو ثابته و پخشیدگی پارابولیک دادههای آزاد شدن فسفر از خاکها را بهتر بیان کردند. پارامتر a معادله دو پارامتری (q=atb) با وزن خشک بخش هوایی ذرت و مقدار فسفر بخش هوایی همبستگی مثبت و معنیدار نشان داد (r بهترتیب **75/0 و *61/0) اما پارامتر b با هیچکدام از پارامترهای گیاهی همبستگی نداشت. همچنین حاصل ضرب ab که نشان دهنده مقدار فسفر آزاد شده در لحظات اولیه است با وزن خشک بخش هوایی همبستگی مثبت نشان داد (**76/0=r). ثابت سرعت پخشیدگی (kp) معادله پخشیدگی پارابولیک با وزن خشک بخش هوایی همبستگی معنیداری (01/0>p) داشت. در نتیجه، آزمون خاک برای فسفر قابلدسترس (olsen-p) که با عصارهگیری فسفر پس از مدت زمانی کوتاه انجام میگیرد، ممکن است منجر به کمبرآوردی فسفری گردد که نهایتا به محلول خاک و برای گیاه آزاد میشود.