سینتیک آزادسازی روی و روابط پارامترهای سینتیکی با ویژگی های برخی از خاک های ایران
چکیده
سرعت آزادسازی روی از سطوح خاک به محلول فرایند پویایی است که عرضه مداوم آن را برای رشد گیاهان تنظیم میکند. برای مشخص شدن الگوی آزادسازی روی و تعیین ویژگیهایی از خاک که در آن مؤثر است، سینتیک آزادسازی روی از 20 نمونه خاک انتخابی کشور با عصارهگیر دی اتیلن تری آمین پنتا استیک اسید (dtpa) مورد بررسی قرار گرفت. سرعت آزادسازی در ابتدا زیاد و با گذشت زمان کاهش نشان داد. هشت مدل سینتیکی برای توصیف آزادسازی روی مورد بررسی قرار گرفت. معادلات الوویچ ساده شده، پخشیدگی پارابولیک دوگانه و تابع توانی (دو ثابتی)، آزادسازی روی از خاکها را به خوبی توصیف کردند. ثابت سرعت پخشیدگی (kd)، ثابتهای سرعت پخشیدگی پارابولیک دو گانه (1k و 2k) و ثابت a و حاصلضرب دو ثابت (ab) معادله تابع توانی همبستگیهای معنیداری با ph خاک، مقدار کربنات کلسیم معادل و فسفر قابل استفاده و منگنز عصارهگیری شده با dtpa که ویژگیهای مؤثر بر حلالیت، آزادسازی و پخشیدگی روی در خاکها هستند، نشان دادند. ثابت سرعت الوویچ ساده شده () فقط با فسفر قابل استفاده و ثابت معادله تابع توانی (b) با ظرفیت تبادل کاتیونی، کربن آلی و ظرفیت مزرعه همبستگی معنیدار نشان داد. مقدار آزادسازی اولیه روی (آزادسازی سریع) نسبت به مقدار کل روی آزاد شده از خاک با افزایش مقدار کربنات کلسیم معادل، کاهش یافت.