مقاله

بررسی تعامل فکری و سیاسی شیخ مفید با حاکمان آل بویه

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

امرای آل بویه که ایرانی الاصل و شیعه دوازده امامی بودند، بیش از یک قرن توانستند بر خلافت عباسی و بغداد چیره شوند و از لحاظ اجتماعی، فکری و فرهنگی خدمات شایانی در ایران و عراق انجام دهند و ضمنا فضای مناسبی را برای فعالیت­های مذهبی و علمی شیعیان فراهم آوردند، چنان­چه در این ایام علما و فقهای بزرگ شیعی مانند شیخ مفید، شیخ صدوق و سید مرتضی مشغول تدریس و تعلیم بودند. در مقاله حاضر نحوه تعامل یکی از بزرگترین فقهای شیعی یعنی شیخ مفید با امرای بویهی مورد بررسی قرار گرفت، این بررسی نشان می­دهد که شیخ از سویی به عنوان یک عالم برجسته شیعه با برگزاری جلسات مباحثه و مناظره، تدوین کتب بسیار و تربیت شاگردان در جهت پویایی فقه و کلام شیعی کوشید و از سویی بر حسب شرایط زمانه با حاکمان وقت که دارای تمایلاتی شیعی بودند دارای ارتباط و تعامل البته بصورت محدود بود و در نزد برخی از امرای بویهی مانند عضدالدوله جایگاه بالایی داشت اما در عین حال شیخ مفید در نیمه دوم زندگی­اش که مصادف با ضعف امرای آل­بویه و قدرت گیری مجدد خلفای عباسی و در نتیجه تضعیف موقعیت شیعیان بود و در پی درگیریهای متعدد شیعی و سنی سه بار تبعید گشتند.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. سیده لیلا تقوی سنگدهی — استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه زنجان
  2. بهرام امانی چاکلی — استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه زنجان

اسناد مشابه

  • بررسی تعامل فکری و سیاسی شیخ مفید با حاکمان آل بویه

    مقاله۲۰۱۲پژوهش نامه تاریخبهرام امانی چاکلی، سیده لیلا تقوی سنگدهی

    امرای آل بویه که ایرانی الاصل و شیعه دوازده امامی بودند، بیش از یک قرن توانستند بر خلافت عباسی و بغداد چیره شوند و از لحاظ اجتماعی، فکری و فرهنگی خدمات شایانی در ایران و عراق انجام دهند و ضمنا فضای مناسبی را برای فعالیت­های مذهبی و علمی شیعیان فراهم آوردند، چنان­چه در این ایام عل

  • تعامل فکری امامیه با معتزله در دوره آل بویه

    مقالهدراسات فی العلوم الانسانیهمحمد علی - چلونگر, دانشگاه اصفهان السید أصغر - محمود آبادی, دانشگاه اصفهان محمدرضا - بارانی, دانشگاه اصفهان

    قرن چهارم هجری با قدرت¬گیری آل بویه و اقدامات تمدنی آنان، عصر تحولات فکری و تمدنی گسترده¬ای بود، به ویژه این که بغداد محل حضور گروه¬ها و فرقه¬های متعدد بوده و گردهم¬آیی پیروان ادیان و مذاهب مختلف اسلامی در این شهر رقم خورد. در این شهر، سه جریان نمود آشکاری داشتند؛ جریانی با تآکید

  • تبیین هم‌گرایی عملکرد سیاسی اجتماعی شریف مرتضی با سیره وفاق‌گرایانه شیخ مفید

    در آستانه غیبت کبری، فقهای امامی در حوزة نیابت عام، سُکان‌دار هدایت جامعه شیعیان گردیدند. شیخ مفید در مقام رئیس مکتب بغداد و زعیم عام شیعه، در مواجهه با رخدادها و تنش‌های مذهبی اجتماعی، با هدف طرح، تبیین و تبلیغ مذهب امامی، در عصری که هر مذهب فاقد توان علمی در دفاع از عقاید خویش،

  • تعامل با سلطان جور در اندیشه شیخ مفید

    مقالهفصلنامه علمی پژوهشی فقه (کاووشی نو در فقه اسلامی)بهاءالدین قهرمان‏ نژاد، استادیار دانشگاه تهران فهیمه فرهمندپور، استادیار دانشگاه تهران. سید صادق حقیقت، استادیار دانشگاه مفید قم. محسن مهاجرنیا

    فقهای شیعه در طول تاریخ فقه، نسبت به حکم همکاری با حاکمان - به‏ویژه حاکمان جور رأی واحدی نداشته‏اند. تا پیش از شیخ مفید، حرمت این همکاری، مورد اتفاق فقهای شناخته‏شده شیعه بوده است; اما وی، در این رأی تجدید نظر کرد. پژوهش حاضر به منظور بررسی و شناسایی علت تغییر رویکرد شیخ مفید نسب

  • تعامل با سلطان جور در اندیشه شیخ مفید

    مقاله۲۰۱۴فصلنامه علمی پژوهشی فقه (کاووشی نو در فقه اسلامی)بهاءالدین قهرمان نژاد، فهیمه فرهمندپور، سید صادق حقیقت، محسن مهاجرنیا

    فقهای شیعه در طول تاریخ فقه، نسبت به حکم همکاری با حاکمان - بهویژه حاکمان جور رأی واحدی نداشتهاند. تا پیش از شیخ مفید، حرمت این همکاری، مورد اتفاق فقهای شناختهشده شیعه بوده است; اما وی، در این رأی تجدید نظر کرد. پژوهش حاضر به منظور بررسی و شناسایی علت تغییر رویکرد شیخ مفید نسبت ب

  • خوانشی جدید از آیات قرآن در دوتفسیر فخر رازی و شیخ مفید از موضوع تقیه با تاکید بر تقیه سیاسی

    مقاله۲۰۲۲پژوهش های روابط بین المللعصمت رمضانی مشکانی، احمد باقری، سیامک بهار لوئی

    تقیه به عنوان یکی از مسائل پر تنش میان شیعه و سنی که به مثابه شبهه و پرسش همواره مطرح بوده است. در بسیاری از موارد ضرورت ایجاب می‌کند که انسان عقیده و ایمان خود را پنهان کرده و عمل خود را تغییر دهد. این رفتار که نوعی تاکتیک دفاعی حساب می‌آید و نه عکس العمل حاکی از ضعف و ترس، تقیه