مقاله

استعاره از منظر بلاغت عربی و زبان شناسیِ شناختی

چکیده

استعاره یکی از زیباترین آرایه های بلاغی است. بلاغت پژوهان عرب مانند سایر بلاغت پژوهان، به استعاره توجه ویژه ای داشته و همواره کوشیده اند با بررسی انواع استعاره، آن را در اقسام مختلفی مانند مصرحه، مکنیه و...طبقه بندی کنند. این مفهوم در علم زبان شناسی نیز جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است و به ویژه در حوزة زبان شناسیِ شناختی بررسی شده است. استدلال اصلی زبان شناسان این حوزه این است که استعاره صرفاً به زبان ادبی تعلق نداشته، در زبان روزمره نیز حضوری پررنگ اگرچه ناخودآگاه و پنهان دارد. ایشان معتقدند استعاره یکی از ابزارهای اصلی برای ساختاربندی ذهن انسان و مفهوم پردازی است و درواقع فرایندهای شناختی در انسان تا اندازه زیادی تحت تأثیر ساخت های استعاری هستند.این مقاله با رویکردی مقایسه ای به بررسی استعاره نزد بلاغت پژوهان زبان عربی و زبان شناسان شناختی پرداخته، وجوه تشابه و تفاوت نظرات آنان را بیان می کند. ازجمله این شباهت ها می توان به تقسیم بندی استعاره به اقسام مختلف و شباهت برخی از این اقسام مانند استعارة مرده در زبان شناسی و استعاره مبتذل در بلاغت اشاره کرد. نیز تفاوت هایی در حوزة کار دو گروه قابل مشاهده است، مانند: بررسی استعاره در سطح کلمات، انحصار علاقه استعاره در مشابهت، استفاده از ملاک های صوری و زبانی برای تشخیص استعاره در بلاغت عربی، بررسی استعاره در سطح جمله، استفاده از ملاک های تجربی در زبان شناسی و تفاوت در نام گذاری پاره ای از اقسام استعاره در دو علم.

اسناد مشابه

  • سنجه ای برای بازشناسی استعاره با تکیه بر زبان شناسی شناختی

    چکیده«استعاره» جوهر خلاقیت است و «حیرت» جوهر استعاره. انسان، در جادۀ شناخت، همواره با اطلاعات و داده‌های حسی و تجربی و کلامی مواجه است که به مدد توانایی‌های شناختیِ ذهن (مقوله‌بندی، توجه، پندارینگی، حافظه و ...) دانشِ شخص از جهان را شکل می دهند. دانسته‌ها و تجربیات ما از جهان پیر

  • بررسی استعاره در ادبیات کودک و نوجوان در چهارچوب زبان شناسی شناختی

    مقاله۲۰۱۲تفکر وکودکشهلا شریفی، زهرا حامدی شیروان

    تا پیش از پیدایش زبان شناسی شناختی، استعاره فقط یک ویژگیِ زبان ادبی و مخصوصاً شعر درنظر گرفته می شد که با دیگر صورت های زبانی رابطۀ اندکی داشت. اما مطالعات شناختی در زمینۀ استعاره این دیدگاه سنتی را تغییر داده است. در این پژوهش، پس از معرفی رویکرد شناختی به استعاره، به بررسی ده ک

  • بازتاب فناوری و ماشینیزم در استعاره های فارسی محاوره ای (از دیدگاه زبان شناسی شناختی)

    مقاله۲۰۱۱جستارهای زبانیفائزه عرب یوسف آبادی، منیره فرضی شوب

    زبان شناسی شناختی رویکردی است که به زبان به عنوان وسیله ای برای کشف ساختار نظام شناختی انسان می نگرد. زبان شناسان شناختی معتقدند که استعاره پدیده ای است شناختی و آنچه در زبان ظاهر می شود، تنها نمود این پدیدة شناختی است. هدف اصلی این پژوهش، نشان دادن نقش انسان شناختی و روان شناختی

  • بررسی استعاره مفهومی در سوره بقره(رویکرد زبان شناسیِ شناختی)

    مقالهنثر پژوهی ادب فارسیحمید صباحی گراغانی، استادیار گروه الهیّات دانشگاه شهید باهنر کرمان احمدرضا حیدریان شهری، استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه فردوسی مشهد عبدالرّضا محمّد حسین زاده، استادیار گروه الهیّات دانشگاه شهید باهنر کرمان

    استعاره به خاطر انتزاعی بودن حوزه مذهب، از فراوانی بالایی در قرآن کریم برخوردار است. تا چندی پیش و قبل از پیدایش زبان­شناسی شناختی، استعاره بیشتر به عنوان رویکردی برای زیبایی­آفرینی و روشی برای ابداعات هنری قلمداد می­شد، امّا با طرح نظریه استعاره مفهومی، استعاره، ابزاری برای تفکّ

  • کارکرد استعاره در شعر خاقانی بر اساس نظریه زبان شناسی شناختی (لیکاف و جانسون)

    مقاله۲۰۲۰بلاغت کاربردی و نقد بلاغیوحید علی بیگی، محمدامیر عبیدی نیا، علیرضا مظفری

    برخلاف نظریة کلاسیک که استعاره را موضوعی صرفاً ادبی و زبانی می‌داند، نظریة معاصر ادعا می‌کند نظام ادراکی انسان، اساساً سرشتی استعاری دارد و استعاره به شکل ناخودآگاه و غیراختیاری، در زندگی روزمرة انسان به طور گسترده به کار می‌رود. با طرح این نظریه از سوی لیکاف و جانسون ، استعاره م

  • بررسی استعاره در علوم رایانه ای از دیدگاه زبان شناسی شناختی

    مقاله۲۰۱۶پژوهش های زبان شناسی تطبیقیشادی انصاریان، خسرو غلامعلی زاده، شجاع تفکری رضایی

    در پژوهش پیش‌رو در چارچوب زبان‌شناسی شناختی و با تکیه بر نظریة استعارة مفهومی، استعاره‌های حوزة علوم رایانه‌ای بررسی می-شوند. این پژوهش به روش توصیفی صورت گرفته و داده‌های آن از فرهنگ جامع اصطلاحات علوم رایانه‌ای گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش گویای آن است که استعاره‌های مفهومی