مقاله

بررسی استعاره های مفهومی در ضرب المثل های فارسی

چکیده

نظریه استعاره مفهومی از مباحث مورد مطالعه در حوزه زبان شناسی شناختی است که به بررسی نحوه ادراک و شناخت در ذهن انسان می پردازد. مطابق این نظریه، استعاره ها؛ نه یک کارکرد زبانی در خدمت ادبیّت متن که ابزاری اساسی برای درک امور انتزاعی و غیرملموس در ذهن بشر هستند و حوزه کار و نفوذ آنها نه در سطح واژگان که در عمق معنا و مفاهیم می باشد. حوزه­های تعریف شده در نظریه استعاره مفهومی و مصادیق آن از جهات بسیاری با زمینه­های مفهومی و کاربردی ضرب­المثل­ها مشابهاتی دارد؛ به نحوی که می­توان ضرب­المثل­ها را نیز نمونه­ای از استعاره­های مفهومی دانست که با استفاده از حوزه­های مبدأ گوناگون به انتقال معانی و مفاهیم متناسب با آن­ها می­پردازند. از آن­جا که ضرب­المثل­ها، عمومی­ترین و پرکاربردترین بخش ادبیات به شمار می­آیند، بررسی آن­ها با توجه به نظریه استعاره مفهومی، موجبات درک و دریافت مبانی فکری و فرهنگی ملت­ها را فراهم می­نماید. پژوهش حاضر بر آن است تا با مروری گذرا بر مطالعات و نگرش­های تاریخی و مدرن پیرامون استعاره­ها و سنجیدن دو دیدگاه متفاوت درباره آن­ها، ضرب المثل­های فارسی را با توجه به نظریه استعاره مفهومی بررسی نماید و حوزه­های مبدأ پرکاربرد در دایره امثال فارسی را بیابد و از این راه بتواند خطوط اصلی فکر و شناخت در بین ایرانیان را نشان دهد.

اسناد مشابه

  • آزمون درک ضرب المثل فارسی: ساخت و بررسی ویژگی های روانسنجی

    مقالهjournal of modern rehabilitationوحید نجاتی، vahid nejati assistant professor, department of cognitive neuroscience (brain and cognition), shahid beheshti university.دانشیار علوم اعصاب شناختی (مغز و شناخت)، دانشگاه شهید بهشتی سمیه رامش، somayeh ramesh msc of clinical psychology, tehran universityدانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه تهران

    : درک ضرب المثل می­تواند به منظور ارزیابی کارکرد پراگماتیک مورد استفاده قرار گیرد. از آنجا که آزمون­های درک ضرب المثل از زبان و فرهنگ اثر می­پذیرند، طراحی آزمون درک ضرب المثل به زبان فارسی برای سنجش کارکردهای پراگماتیک و اجرایی ضرورت می­یابد. هدف از این مطالعه طراحی یک آزمون درک

  • بازتاب روابط خویشاوندی در ضرب المثل های فارسی

    مقالهفرهنگ و ادبیات عامهبهمن زندی، استاد زبان شناسی دانشگاه پیام نور بیستون عباسی، دانشجوی دکتری زبان شناسی

    یکی از عرصه های تجلی روابط خویشاوندی زبان، ادبیات عامه و به ویژه ضرب المثل ها هستند. پژوهش حاضر به بررسی انعکاس روابط خویشاوندی در ضرب المثل های فارسی می پردازد. به این منظور، ضرب المثل هایی انتخاب شدند که در آن ها واژه هایی برای ارجاع به خویشاوندان به کار رفته است. ضرب المثل های

  • نقش کاربردشناختی اجتماعی ضرب المثل ها در یادگیری زبان فارسی

    مقاله۲۰۲۳زبانشناسی اجتماعیالهام صداقت، اسماعیل آذر

    ضرب المثل های فارسی افکار خردمندانۀ نسل های پیشین ایرانیان است که معمولاً در قالب زبانی کوتاه، آهنگین و ادبی به ویژه شعری هستند. اغلب این ضرب المثل ها معانی و ساختاری ساده دارند که به آسانی می توان آن ها را به خاطر سپرد و در ارتباط های شفاهی و نوشتاری به کار برد. مقاله های بسیاری

  • فرهنگ سازمانی در آینه ی ضرب المثل های فارسی

    ضرب المثل در گستره ادبیات از نقش و جایگاه والایی برخوردار است؛ به طوری که ارزش و اهمیت علمی و تاریخی آن از کتیبه ها و سنگ نوشته ها کمتر نیست. در زندگی تمامی اقشار جامعه، اعم از عامی، تحصیلکرده، کارکرد ضرب المثل بسان آینه است که ویزگی های فرهنگی و اجتماعی یک جامعه و سازمان را به ب

  • مبنای طرح واره ای استعاره های موجود در ضرب المثل های شرق گیلان

    مقاله۲۰۱۴زبان شناختبلقیس روشن، فاطمه یوسفی راد، فاطمه شعبانیان

    در مقالۀ حاضر، مبنای طرح واره ای استعاره های موجود در پیکرۀ ضرب المثل های شرق گیلان بر مبنای مدل «طرح واره های تصوری ایوانز و گرین» در چهارچوب معنی شناسی شناختی بررسی می شود. ضرب المثل ها به دلیل اهمیتی که در فرهنگ ها، انعکاس فرهنگ مردم و هویت فردی ـ اجتماعی آنان دارند مقوله ای م

  • التداخل اللغوی الأسلوبی بین الأمثال العامیة الأهوازیة والأمثال الفارسیة

    ضرب المثل، نوعی ادبی و گونهای ریشهدار به شمار میآید و جایگاه گستردهای میان ادبیاّتهای جهانی را شامل میشود، چون که در گذر زمانها و دورانها، شناسنامه گویای ملّتها بوده است به نحوی که بواسطه ایجاز زبانی و با تکیّه بر گوناگونی و تنوع سبکهای زبانی و به خاطر بیان معنا، رخدادها و آداب و