انتخاب مدل تبدیل مناسب برای روش سزیُم ۱۳۷ در مطالعات فرسایش و رسوب در نهشته های لسی شمال شرق ایران
چکیده
فرسایش آبی به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر تخریب خاک به شمار میآید. برای محاسبۀ فرسایش خاک تقریبی مدلهای تجربی و نظری زیادی توسعه یافتهاند. سزیُم 137 در مطالعات فرسایش خاک در بسیاری از مناطق مختلف جهان، به عنوان یک فناوری جدید و دقیق استفاده میشود. ضرورت استفاده از این فناوری، انتخاب و استفاده از مدل تبدیل مناسب برای برآورد بهتر میزان فرسایش و رسوب است. به دلیل کمبود منابع فارسی در زمینۀ مدلهای تبدیل روش سزیُم 137 و سایر رادیونوکلوئیدها، هدف از این مقاله معرفی مدلهای تبدیل و مقایسۀ آن ها به منظور شناخت بهتر آن هاست. بدین منظور در این تحقیق برای تعیین میزان فرسایش/ رسوب برای مناطق کشاورزی از مدلهای تبدیل نسبی، توازن جرمی i و توازن جرمی ii و برای مناطق غیر کشاورزی از مدلهای تبدیل توزیع نیمرخ و پخش و انتقال استفاده شد. پس از اجرای مدلهای تبدیل، نتایج حاکی از آن است که در مناطق کشاورزی، مدل توازن جرمی i بیشترین تخمین و مدل توازن جرمی ii کمترین تخمین را داشتهاند، درحالی که در مناطق غیر کشاورزی مدل توزیع نیمرخ نسبت به مدل پخش و انتقال برآورد بیشتری داشته است. این در حالی است که میزان نرخ تحویل رسوب در هر سه مدل کشاورزی، کاملاً مشابه و در مدلهای غیر کشاورزی، 16 درصد تفاوت دارد. در کل، مدل نسبی و توزیع نیمرخ با توجه به درصد تغییرات کمتر، پارامترهای مورد نیاز کمتر و نرخ تحویل رسوب مشابه مدلهای دیگر به ترتیب در مناطق کشاورزی و غیر کشاورزی در منطقه مورد مطالعه اولویت دارد.