بررسی اثرات تنش اسمزی و سمیت یونی ناشی از شوری با استفاده از پاسخ های سریع فتوسنتزی گندم دوروم
چکیده
شوری رشد گیاه را از طریق تنش اسمزی ناشی از وجود نمک در محیط اطراف ریشه و نیز سمیّت یونی ناشی از تجمع نمک در برگها تحت تأثیر قرار میدهد. ارزیابی ویژگیهای فتوسنتزی به عنوان روشی سریع و غیرتخریبی، توان بالایی برای بهبود بهره وری گیاه و تحمل به تنش دارد. بهمنظور بررسی اثرات تنش اسمزی کوتاه مدت (45 دقیقه) بر ویژگیهای فتوسنتزی، چهار رقم گندم دوروم (به نام های کولتر، سکلاوی، کاندیکنز، برکولیا) با تحمل شوری متفاوت، در غلظتهای پایین 50 میلیمولار کلریدسدیم و کلریدپتاسیم در آزمایشی گلدانی ارزیابی شدند. تبادلات گازی و به دنبال آن فتوسنتز بلافاصله با آغاز تنش اسمزی ناشی از هر دو تیمار (بهترتیب به میزان 10-15 و 3-5 درصد) کاهش یافتند، اگرچه با گذشت زمان میزان آنها تا حدودی ترمیم یافت. ویژگیهای فتوسنتزی بهطور مشابه به غلظتهای ایزواسمزی کلریدسدیم و کلریدپتاسیم پاسخ دادند. ارتباط بین غلظت سدیم برگ و پاسخ هدایت روزنهای هر چهار رقم، 45 دقیقه پس از رویارویی با هر دو نوع نمک نشان داد که هیچ تأثیر ویژه ای از حضور سدیم در گیاه وجود ندارد. در مجموع به نظر میرسد مهمترین عامل ایجاد پاسخهای فتوسنتزی در استفاده از مواد اسمزی مختلف، در واقع فشاراسمزی ناشی از تنش در فضای اطراف ریشه بوده است نه اینکه اثرات یونی ناشی از سمیّت سدیم باشد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- افراسیاب راهنما — استادیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز
- رنا مانز — استاد، مؤسسۀ تحقیقات علمی و صنعتی کشورهای مشترک المنافع (csiro)، کنبرا، استرالیا
- ریچارد جیمز — استاد، مؤسسۀ تحقیقات علمی و صنعتی کشورهای مشترک المنافع (csiro)، کنبرا، استرالیا