مقایسه بیماریزایی چند جدایه قارچ rhizoctonia solani روی برخی ارقام لوبیا
چکیده
بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی طوقه و ریشه لوبیا ناشی از قارچ rhizoctonia solani یکی از مهمترین بیماریهای این محصول در ایران میباشد. در این تحقیق طی سالهای زراعی 1384- 1383 از مناطق عمده لوبیا کاری استان تهران نمونه‌برداری به عمل آمد و جمعا 81 جدایه، جداسازی، خالص و نگهداری گردید. خصوصیات ظاهری جدایه‌های بدست آمده شامل رنگ پرگنه، ریسه هوایی، شکل و اندازه سختینهها، اندازه قطر ریسهها و تعداد هسته مورد بررسی قرار گرفت. پس از رنگآمیزی هستهها مشخص شد که تمام جدایه‌ها به جز دو جدایه چند هستهای میباشند. همچنین در بررسی خصوصیات آناستوموزی مشخص شد که 3/81 % جدایه‌ها به گروه آناستوموزی چهار (ag-4)، 4/16% جدایه‌ها به گروه آناستوموزی شش (ag-6) و دو جدایه به گروه آناستوموزی دو (ag-2) تعلق دارند. دو گروه اخیر برای اولین بار در ایران از روی لوبیا گزارش میشوند. آزمون بیماریزایی جدایه ها روی لوبیا (رقم ناز) در شرایط گلخانه و به روش مخلوط کردن مایه آلودگی (دانه های کلونیزه شده گندم و جو با قارچ) با خاک سترون در طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتیجه بیانگر وجود تنوع بالایی در بیماریزایی جدایه‌ها بود. شدت بیماریزایی جدایه‌ها با استفاده از مقیاس یک تا پنج اندازهگیری شد و نتایج نشان داد کلیه جدایه‌ها به غیر از جدایه‌های گروه آناستوموزی شش (ag-6) از بیماریزایی نسبتا بالایی برخوردار هستند. جدایه‌های گروه rs21 و rs71 به ترتیب بیشترین و کمترین بیماریزایی را از خود نشان دادند. در آزمون مقایسه واکنش ارقام از 16 رقم اصلاح شده لوبیای چیتی، قرمز، سفید، سبز و چشم بلبلی استفاده شد. این ارقام در برابر پنج جدایه rs7،rs18 ، rs21،rs62 ،rs74 که بالاترین بیماریزایی را در آزمون بیماریزایی از خود نشان دادند، در گلخانه و در طرح بلوکهای کاملا تصادفی در قالب فاکتوریل مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که هیچ کدام از ارقام، مقاومت کاملی نسبت به این بیماری ندارند و تمامی ارقام به این بیماری حساس و نیمه حساس و فقط دو رقم لوبیای قرمز گلی و قرمز صیاد با میانگین شدت بیماریزایی 58/2 و 9/2 (در مقیاس 5-1) نسبت به بیماری نیمه مقاوم بودند.