مقاله

تنوع مورفولوژیک برخی جمعیت‏های سنبل بیابانی پاره برگ(eremostachys laciniata bunge

علیرضا هادی پور، مجید عزیزی، حسنعلی نقدی بادی، عباس دل آذر، جابر پناهنده

چکیده

جنس eremostachys )تیرۀ نعناع( 60 گونه دارد که 15 گونه از آن در ایران رویش دارد. ریشۀ سنبل بیابانی پاره برگ (e. laciniata) برای درمان بیماری‏های روماتیسمی و دردهای مفصلی استفاده می شود. به منظور ارزیابی تنوع مورفولوژیک این گیاه، این آزمایش در شمال غرب کشور و در سال 1391 ـ 1392 انجام شد. نمونه برداری از 15 منطقۀ شمال غرب کشور انجام شد. حدود 30 صفت از جمله ارتفاع گیاه، طول گل آذین، طول ریشه، وزن تر و خشک ریشه اندازه‏گیری شد. نتایج نشان داد که همبستگی مثبت و معنا‏دار بین عملکرد ریشه با صفات طول ریشۀ ذخیره‏ای اصلی (62/0=r)، طول ریشۀ اصلی (53/0=r) و تعداد ریشۀ ذخیره‏ای (57/0=r) در سطح 5 درصد و محیط ریشۀ ذخیره‏ای اصلی (85/0=r) در سطح 1 درصد وجود داشت. نتایج نشان داد که جمعیت‏ها در 27 صفت از 30 صفت مطالعه شده با هم اختلاف معنا‏دار داشتند. نتایج تجزیه به عامل‏ها نشان داد که 4 عامل اصلی و مستقل در مجموع 5/75 درصد از واریانس کل را توجیه کردند. تجزیۀ خوشه‏ای با روش ward جمعیت‏ها را از یکدیگر تفکیک و آن ها را در 4 گروه قرار داد. سه جمعیت مرند، تیل و حیدرآباد در بیشتر صفات مقادیر بالایی دارند و می‏توانند در برنامه‏های اصلاحی و تولیدی استفاده شوند.

اسناد مشابه