شاخص های پسماند همدماهای جذب- واجذب پتاسیم در برخی خاک های آذربایجان شرقی
چکیده
تثبیت پتاسیم در خاک منجر به پدیده پسماند در همدماهای جذب-واجذب پتاسیم میشود. لذا، با محاسبه شاخصهای کمی این پدیده میتوان شاخصی که بیشترین همبستگی را با میزان تثبیت پتاسیم نشان میدهد، بهعنوان مناسبترین شاخص معرفی کرد. بدین منظور، 12 نمونه خاک با کانی شناسی رس مختلف از دشت تبریز و اطراف مرند جمع آوری گردید. سپس میزان تثبیت پتاسیم با استفاده از غلظت های 250 و 2500 میلی گرم پتاسیم بر کیلوگرم خاک مورد اندازه گیری قرار گرفت. آزمایش های مربوط به همدمای جذب با اعمال 10 غلظت اولیه 5 تا 250 میلی گرم پتاسیم بر لیتر انجام گرفت و همدمای جذب پتاسیم به دست آمد. واجذب پتاسیم در غلظت اولیه 250 میلی گرم پتاسیم بر لیتر با استفاده از محلول زمینه (01/0 مولار کلرید کلسیم) و طی 10 مرحله انجام گرفت. نتایج نشان داد که میزان تثبیت پتاسیم با افزایش غلظت پتاسیم عصاره اشباع و میزان پتاسیم تبادلی خاکها به شدت کاهش یافت. معادله فروندلیچ برازش خیلی خوبی را به هر دو شاخه جذب و واجذب همدماها نشان داد. شاخص های مختلف پسماند همبستگیهای معنیداری را با مقادیر درصد تثبیت پتاسیم به ازاء یک درصد رس نشان دادند. همچنین، با کنار گذاشتن خاکهای با مقادیر بزرگ شاخص پسماند، همبستگیهای معنیداری بین مقادیر شاخص های پسماند و درصد تثبیت پتاسیم حاصل شد. بیشترین همبستگی با استفاده از شاخص بر مبنای توانβ معادله فروندلیچ بهدست آمد.