اثر تغییرات کاربری اراضی بر هیدرولوژی حوضة آبریز آجی چای و ورودی آن به دریاچه ارومیه
چکیده
دریاچة ارومیه بزرگ ترین دریاچة داخل کشور است که در سالهای اخیر تراز سطح آب آن به میزان چشمگیری کاهش یافته است. تغییر اقلیم، خشک سالیهای مستمر، توسعة سطح زیر کشت، تغییر کاربری اراضی، و احداث سدها از دلایل این مشکل شناخته شده است. ولی کمتر مستندات و ادلة علمی ارائه کرده اند. تحقیق حاضر با این نگاه به این مهم می پردازد و در این زمینه اثر تغییرات کاربری اراضی را بر ورودی رودخانة آجیچای به دریاچه بررسی می کند. بدین منظور از مدل مفهومی swat همراه اطلاعات زمینی ایستگاههای باران سنجی، دماسنجی، آب سنجی، و ماهوارهای استفاده شد. برای بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی، نقشههای تهیه شده با تصاویر landsat سالهای 1976، 1989، 2002، و 2008 به عنوان ورودی به مدل swat معرفی و با اطلاعات ورودی یکسان مدل در محدودة سال کاربری واسنجی شد. مدل برای سالهای 1976 تا 2008 به صورت ماهیانه اجرا شد. نتایج خروجی مدل با چهار نقشة کاربری اراضی حاکی از کاهش قابل توجه حجم آب خروجی از حوضه به میزان 51 درصد و افزایش تبخیر و تعرق واقعی به میزان 13 درصد طی این سالها بود. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد تغییر کاربری اراضی در سه دهة گذشته بر کاهش تراز آب دریاچة ارومیه نقشی مهم داشته است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- میثم قدوسی — کارشناس ارشد منابع آب دانشگاه تربیت مدرس
- مجید دلاور — استادیار گروه منابع آب دانشگاه تربیت مدرس
- سعید مرید — استاد گروه منابع آب دانشگاه تربیت مدرس