تفکر و امر احاطه کننده
چکیده
در سنت تفکر متافیزیکی، اندیشیدن و معرفت حاصل صرف فعالیتهای منطقی و ذهنی بشر است و درستی نتیجه ناشی از کاربرد درست قوای ذهنی و اِعمال صحیح اصول، قواعد و روشهای مناسب شناخت، همچون اصول و قواعد منطق یا روشهای تجربی. در روزگار ما پرسشهایی چون «نظریه چیست؟» یا «تفکر چیست؟» یادآور رشتههای تخصصیای چون فلسفه علم یا معرفتشناسی است. در زمانه ما جریان های گوناگون فلسفی، به ویژه فلسفههای علم و پژوهشهای معرفتشناختی در همین سنت تفکر متافیزیکی است که به تأمل و پژوهش درباره تفکر، نظریه و شناخت میپردازند. اما این مقاله درصدد است با وارد کردن معنا و مفهوم امر احاطهکننده در تأمل بر سرشت تفکر و نظریه، دریافتی غیر اومانیستی و غیر بشرمحور و لذا غیر متافیزیکی از معرفت ارائه دهد. این مقاله میکوشد امری مشاهده ناپذیر، ناملموس و نامحسوس را پیش بکشد و واکاود که آن را نمیتوان نه با فاعل شناسا (سوبژه) و نه با متعلَّق شناسایی (ابژه) یکی دانست لیکن احاطهکننده هر دو، بنیاد تفکر، شرط استعلایی شناخت و تعیینکننده درستی و نادرستی معرفت بشری است، و در همان حال نه از فاعل تفکر جداست و نه از موضوع شناخت. ما در روزگاری زندگی میکنیم که به دلیل سیطره تفکر متافیزیکی، حضور امر احاطه کننده از اندیشه هایمان، از جمله از فهم سرشت تفکر و چیستی نظریه رخت بربسته است.