بررسی تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات در برخی ژنوتیپ های کلزا با استفاده از روش های آماری چندمتغیره در دو شرایط رطوبتی
چکیده
به منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپهای کلزا توسط تجزیه و تحلیلهای چندمتغیره در دو شرایط رطوبتی (نرمال و تنش) تعداد 16 ژنوتیپ با آرایش طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار تحت دو شرایط در دانشگاه رازی در سال 1386 ـ 1387 بررسی شد. تجزیه به عاملها در شرایط نرمال نشان داد که نه عامل اول در مجموع 1/89 درصد تنوع کل دادهها را توجیه کردند و همچنین در شرایط تنش هشت عامل اول در مجموع 05/86 درصد تنوع کل دادهها را توجیه کردند. تجزیۀ علیت برای عملکرد روغن براساس ترتیب اهمیت صفات و نیز نتیجۀ رگرسیون گام به گام بهترتیب دو صفت پرولین در مرحلۀ اوایل گلدهی و ارتفاع در مرحلۀ اواسط گلدهی در شرایط نرمال و دو صفت ارتفاع در مرحلۀ اواخر گلدهی و میانگین طول خورجین در شرایط تنش خشکی را انتخاب کردند. تجزیۀ خوشهای براساس کلیۀ صفات در شرایط نرمال به روش ward، ژنوتیپها را در سه گروه قرار داد و بیشترین فاصلۀ ژنتیکی بین ژنوتیپهای sunday و shiralee مشاهده شد. در شرایط تنش به روش upgma نیز ژنوتیپها در سه گروه قرار گرفتند و دورترین قرابت بین ژنوتیپهای sahara و sunday بهدست آمد. بنابراین، پیشبینی میشود که تلاقی ژنوتیپهای sunday و sahara با shiralee بهترین دورگها را ایجاد و در نسلهای در حال تفرق تنوع مطلوبی برای برنامههای بهنژادی فراهم کند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهدی کاکایی — مربی گروه علمی مهندسی کشاورزی (ژنتیک و اصلاح نباتات)، دانشگاه پیام نور، تهران
- علیرضا زبرجدی — دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه ؛ دانشیار، گروه پژوهشی بیوتکنولوژی مقاومت به خشکی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
- علی مصطفایی — استاد، بخش ایمونولوژی، مرکز تحقیقات بیولوژی ـ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه
- عباس رضایی زاد — استادیار، بخش غلات، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، کرمانشاه