بررسی ساختار سینمایی و ادبی انیمیشن ملک خورشید (بازشناسی یکی از ابعاد ادبیات کودک در ایران)

محمدعلی صفورا، دانشگاه تربیت مدرس تهران حسن ذوالفقاری، دانشگاه تربیت مدرس تهران صمد سامانیان، دانشگاه هنر تهران

چکیده

انیمیشن ملک خورشید، به طراحی و کارگردانی، علی‏اکبر صادقی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال 1354 و به مدت 16 دقیقه تهیه شده است. تحلیل آثار ارزشمند علی­اکبر صادقی علاوه براین­که عرصه­ی تازه‏ای را پیش رو می‏گشاید، می‏تواند ویژگی­های دوره و بخشی از تاریخ انیمیشن ایران را نیز ثبت کند. اقتباس و انطباق این فیلم با منظومه­های عاشقانه ی ادب فارسی و میزان موفقیت آن در نزدیک شدن به فضای قصه­های عامیانه به عنوان الگوی موفقی در بین آثار اقتباسی قابل بررسی است. در این مقاله مؤلفان، زندگی و آثار علی اکبر صادقی و انیمیشن ملک خورشید وی را معرفی و از دو منظر ادبی و سینمایی و با روش تحلیل محتوا ساختاریابی می­کنند. در ساختاریابی ادبی، عناصر ساختاری داستان چون کنش، وضعیت، شخصیت، گره افکنی، اوج داستان و گره گشایی بررسی و عناصر ساختاری فیلم انیمیشن نیز با متن افسانه در فیلم ملک خورشید انطباق داده می­شود. در ساختاریابی سینمایی، عناصر ساختاریِ طراحی بصری شامل طراحی تصویر، طراحی پس زمینه، رنگ و خط، حرکت و عناصر ساختاریِ طراحی صوتی چون کلام، جلوه های صوتی، موسیقی متن و طرح ساختاری روایت و هم­چنین ساختارهای روایی در انیمیشن ملک خورشید به تفصیل بررسی می­شود. درادامه­ی مقاله، مؤلفان مقایسه­ای بین بن­مایه­های منظومه­های عاشقانه و فیلم ملک خورشید به عمل می­آورند. واژه­های کلیدی: