ارزیابی تغییرات سیستم دفاعی آنزیمی و غیرآنزیمی ارقام سویا در واکنش به تنش خشکی طی مراحل رشد زایشی
چکیده
سویا گیاهی دیپلوئید با سازگاری نسبی گسترده در شرایط مختلف محیطی است. تنش خشکی از مهمترین عوامل محدودکننده تولید محصول سویا در مناطق خشک و نیمهخشک بهشمار میرود. علاوهبر تغییرات فیزیولوژیک ناشی از بروز تنش، خسارت فزاینده عوامل اکسنده نیز موجب محدودیت رشد و تولید میگردد. در این تحقیق میزان رادیکال های سوپراکسید و پراکسید هیدروژن، مقادیر آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز، تغییرات اسید اسکوربیک، آلفا توکوفرول، کاروتنوئید و میزان شاخص اکسیداسیون سلولی در سه ژنوتیپ سویا (dpx، ساری و لاین we6) تحت شرایط تنش خشکی شامل آبیاری بعد از 50 میلیمتر تبخیر بهعنوان تیمار شاهد (عدم تنش)؛ آبیاری بعد از 100 میلیمتر تبخیر و آبیاری بعد از 150 میلیمتر تبخیر) در مراحل زایشی (گلدهی، غلافبندی و پر شدن دانه) اندازهگیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تنش برای تمامی صفات معنیدار گردید. بر این اساس افزایش میزان آنزیمهای سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز و عوامل پاد اکسیدان غیرآنزیمی (اسید اسکوربیک، کاروتنوئید و آلفاتوکوفرول)، بیانگر نقش فعال سیستم دفاعی آنزیمی و غیرآنزیمی ژنوتیپهای سویا در پاسخ به تنش خشکی بود. رقم dpx و لاین we6 با داشتن خصوصیات مطلوب تر از لحاظ میزان فعالیت عوامل پاد اکسیدانی تحت تنش خشکی برتری معنیداری نسبت به رقم ساری نشان دادند که بیانگر تحمل نسبی بیشتر آنها بود.