مقاله

جایگاه خیال در نظام حکمت سینوی

محمد ذبیحی، داﻧﺸﮕﺎه ﻗﻢ حمیدرضا خادمی، داﻧﺸﮕﺎه ﻗﻢ

چکیده

بسیاری ازمباحث علمی و فلسفی را با محوریت خیال می توان تبیین، توجیه و حل کرد. کـاربرد خیال در مباحث مختلف فلسفی اعم از هستی شناختی، معرفت شناختی و معاد شناختی همواره مورد توجه فیلسوفان مسلمان بوده است. در این میان، ابن سینا یکی از مهم ترین فیلسوفانی است که نظریات فراوانی را با حد وسط خیال تصویر و ترسیم کرده است. این مقاله بر آن است با نشان دادن جایگاه محوری خیال در نظام فلسفی ابن سینا، نخست با تبیین جایگاه خیال در بین حواس باطنی و چیستی و هستی آن به تبیین کارکرد خیال در مسائلی نظیر وحی، معجزه، حدوث اشیا و نقش معرفت شناختی آن در حوزه ادراک بپردازد و در نهایت جایگاه معادشناختی خیال را در ارتباط با نظریه تکامل که اثبات یا انکار عالم مثال مبتنی بر آن است بررسی کند.

اسناد مشابه

  • تحلیل «اضافه» و «نسبت» و جایگاه آن‌ها در حکمت سینوی

    مقاله۲۰۲۴اندیشه دینیجواد عظیمی دستگردی، علی ارشد ریاحی

    اگرچه درحکمت سینوی فقط برای اضافه وجودی غیرمستقل در نظر گرفته میشود، اما نسبتها نیز خصوصیت‌هایی مشابه با اضافه دارند. از نظر ابنسینا نسبت به معنای اعمّش هر گونه ربط بین دو طرف است. این نسبت در خارج، سبب تحقّق اعراض نسبی می‌شود؛ و اما در ذهن، نسبت، به علاقهای اطلاق میشود که مقولات

  • تاملی بر جایگاه نقاشی در حکمت سینوی

    مقاله۲۰۱۸کیمیای هنرهادی ربیعی، میترا غفاری

    نحوه مواجهه ابنسینا باّ نقاشی در همه آثارش یکسان نیست، بلکه از جهات مختلفی به این موضوع توجه نشان داده است. مقالة حاضر به بررسی این مسأله میپردازد که ابنسینا در حکمت خود از چه حیث یا حیثیاتی دربارة رنگ وّ نقاشی و امور مربوط به آن سخن گفته است. در این پژوهش، سخنان پراکندة ابنسینا

  • جایگاه مسئله اعاده معدوم در حکمت سینوی و صدرایی

    مقاله۲۰۱۳حکمت سینوی (مشکوة النور)مهناز کهندانی تفرشی

    یکی از موضوعات مهم در اندیشه­ اسلامی، بحث امتناع یا جواز اعاده­ معدوم است. حکمای اسلامی برخلاف برخی از متکلمان، بر محال بودن اعاده­ معدوم متفق­اند. و مسأله اصلی در این مقاله آن است که به رغم اتفاق حکما بر امتناع اعاده، اختلاف مبنایی بین حکمت سینوی و حکمت صدرایی در تحلیل این موضوع

  • جایگاه مسئله اعاده معدوم در حکمت سینوی و صدرایی

    مقاله۲۰۱۳حکمت سینویمهناز کهندانی تفرشی

    یکی از موضوعات مهم در اندیشه‌اسلامی، بحث امتناع یا جواز اعاده‌معدوم است. حکمای اسلامی برخلاف برخی از متکلمان، بر محال بودن اعاده‌معدوم متفق‌اند. و مسأله اصلی در این مقاله آن است که به رغم اتفاق حکما بر امتناع اعاده، اختلاف مبنایی بین حکمت سینوی و حکمت صدرایی در تحلیل این موضوع چی

  • جایگاه خیال در نظام معرفت شناسی سهروردی

    مقاله۲۰۲۶معرفت و بصيرت اسلاميسیده فاطمه سرورپور رودسری، امیر مازیار، شمس الملوک مصطفوی، Seyedeh Fatemeh Sarvarpourroudsari

    در نظام حکمت اشراقِ شهاب‌الدین سهروردی، معرفت و هستی بر بنیاد نور استوار است و قوه‌ی خیال در این میان، نقشی بنیادین در پیوند میان حس، عقل و شهود اشراقی دارد. سهروردی با طرح عالم مثال یا عالم خیال منفصل، مرتبه‌ای از هستی را معرفی می‌کند که میان محسوس و معقول قرار دارد و صور مثالی

  • جایگاه هستی‌شناختی و نفس‌شناختی خیال در حکمت متعالیه

    مقاله۲۰۱۸حکمت معاصراعظم مردیها، سیدمرتضی حسینی شاهرودی

    چکیده خیال و ادراک خیالی دارای جایگاهی ویژه در حکمت متعالیه است. این مسأله در حکمت سینوی و اشراقی نیز مطرح بوده، لیکن ملاصدرا دیدگاهی نو و ویژه نسبت به آن دارد. وی بر اساس مبانی خود، یعنی اصالت وجود و مساوقت آن با اوصافش از جمله علم، طرح نظریاتی بدیع در مورد ماهیت معرفت، ماهیت قو