تعیین عناصر موجود در برخی گونه های برنج ایرانی با استفاده از روش بینابنمایی فروشکست القایی لیزری

مرضیه همتی فارسانی، marzieh hemati farsani msc student in electro-optic engineering, optics and laser science and technology research center, faculty of science, maleke-ashtar university of technology, shahin shahr, isfahan- اصفهان: شاهین شهر، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، پژوهشکده علوم و فناوری اپتیک و لیزر مهسا قزلباش، mahsa ghezelbash phd student in photonic, optics and laser science and technology research center, faculty of science, maleke-ashtar university of technology, shahin shahr, isfahanعلوم پزشکی مازندران سید محمدرضا دربانی، seyyed mohammd reza darbani phd student in physics, department of physics, university of isfahan, isfahan, iranعلوم پزشکی مازندران عبدالله اسلامی مجد، abdollah eslami majd assistant professor , department of electrical engineering and electronics, faculty of science, maleke-ashtar university of technology, tehran, iranعلوم پزشکی مازندران محمود سلطان الکتابی، mahmood soltanolkotabi5 professor, department of physics, faculty of science, university of isfahan, isfahan, iranعلوم پزشکی مازندران

چکیده

سابقه و هدف: غلات از اجزای مهم رژیم غذایی سالم و مناسب به شمار میرود. برنج یکی از پرمصرفترین غلات در جهان و یکی از اجزای اصلی سبد غذایی مردم ایران است. هدف از این مطالعه معرفی یک روش جدید آنالیز عنصری برای بررسی عناصر ضروری و فلزات مضر موجود در تعدادی از انواع برنج ایرانی با استفاده از روش بینابنمایی فروشکست القایی لیزری میباشد. مواد و روشها: شش نوع برنج پرمصرف تولیدی در سال 1392 که در نقاط مختلف کشور کشت شده اند، از بازار جمع آوری گردید. هرکدام از انواع برنج ها هفت بار با استفاده از سیستم libscan100 تحت آنالیز طیفی قرار گرفت. سپس طیفهای ثبت شده توسط نرم افزار plasus specline مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتهها: در این مطالعه عناصر ضروری و فلزات مضر موجود در نمونهها مورد آنالیز قرار گرفت. میانگین میزان غلظت روی 66/93، فسفر 666/87، آهن 348، پتاسیم 166/379، کلسیم 666/343، فلور 22، کروم 3 ظرفیتی 848/24 و منیزیم 833/1071 میلی گرم بر کیلو گرم تعیین گردید. در حالی که این میانگین در مورد عناصر مضر سرب، جیوه ، نیکل، کروم 6 ظرفیتی و آرسنیک به ترتیب 095/6 ، 733/0، 963/0، 391/2 و 940/0 میلی گرم بر کیلو گرم محاسبه گردید. درهیچ یک از نمونهها کادمیوم یافت نشد. آنالیزهای فوق به صورت جداگانه برای هرکدام از انواع برنجها انجام شد. استنتاج: نتایج آنالیز بیانگر این بود که در میان عناصر ضروری، منیزیم بیشتر ازسایر عناصر موجود بود. در میان انواع برنج های مورد آزمایش برنج لنجان اصفهان ازنظر عناصر ضروری، غنیتر میباشد. از نظر آلودگی به فلزات مضر، عنصر کروم 6 ظرفیتی بیش از همه در نمونهها یافت شد و هچنین برنج نوع طارم محلی نسبت به سایر انواع برنجها، سالم تر بود. تکنیک بینابنمایی فروشکست القایی لیزری روشی سریع، غیر مخرب، دارای توانایی آنالیزی همزمان چند عنصری و بدون نیاز به آمادهسازی نمونه بوده که کاربردهای فراوانی در آنالیز تولیدات صنایع غذایی دارد.