مفردات دارویی مؤثر در درمان بیخوابی در طب سنتی ایرانی
چکیده
مقدمه: بیخوابی یکی از شایع ترین اختلالات خواب است که میتواند بر روی خلق، هوشیاری، حافظه، امنیت و عملکرد روزانه فرد تأثیر بگذارد. در حال حاضر متداولترین داروها در درمان بیخوابی گروه بنزودیازپینها میباشند که شیوع عوارض جانبی در این گروه مانند اختلالات شناختی، وابستگی به دارو و برگشت علائم بیماری پس از قطع مصرف دارو استفاده از این داروها را محدود میکند، این امر لزوم بکارگیری درمان های کارآمدتر را ضروری میسازد. در طب سنتی ایران نیز به مقوله بیخوابی و درمان های آن به طور گستردهای پرداخته شده است. در این مطالعه مفردات مؤثر بر بیخوابی در منابع طب سنتی مورد بررسی قرار گرفته است. روش: این تحقیق، یک مطالعه کتابخانهای و بررسی متون می‌باشد. در این مطالعه مفردات دارویی مؤثر در درمان بیخوابی، در 6 کتاب مرجع داروشناسی طب سنتی شامل «الابنیه عن حقایق الادویه»، «القانون فی الطب»، «ریاض الادویه»، «تذکره داوود انطاکی»، «تحفه حکیم مؤمن» و «مخزن الادویه» جستجو شد. این مطالعه در چند مرحله (یافتن واژگان کلیدی، جستجو در منابع، تهیه لیست واحد، یافتن مترادفات، دسته بندی، جمع بندی و امتیازدهی، مرتب سازی بر حسب امتیاز کسب شده) انجام شد. یافته ها: 28 مفرده دارویی مطرح در درمان بیخوابی یافت شد که 25 مفرده منشأ گیاهی و 3 مفرده منشأ حیوانی دارند. این مفردات به ترتیب امتیاز کسب شده، در جدولی مرتب شدند، بیشترین امتیاز کسب شده مربوط به کاهو، بنفشه و کدو بود که اثرات خواب آوری یا آرام بخشی این گیاهان در مطالعات حیوانی یا انسانی به اثبات رسیده است. بحث و نتیجه گیری: لیست مفردات دارویی حاصل شده در این مطالعه، میتواند زمینه ساز انجام مطالعات بالینی آینده برای ساخت داروهای جدید و مؤثر در درمان بی خوابی باشد.