بررسی حقنه، تاریخچه، روش و اندیکاسیونهای آن و مقایسه کاربردهای آن از دیدگاه طب سنّتی و طب جدید
چکیده
مقدمه : یکی از روش های درمانی در طب سنّتی ایران حقنه است. حقنه به معنی فرستادن مایعات به بدن از راه مقعد و یا واژن است. این روش، قدمتی چند هزارساله دارد و از زمان بقراط و جالینوس از آن استفاده میشده است. در طب نوین نیز حقنه تحت عنوان انما در تشخیص و درمان شماری از بیماری ها کاربرد دارد. هدف از این مقاله بررسی حقنه از دیدگاه طب سنّتی، روش ها و اندیکاسیونهای آن و مقایسه کاربردهای حقنه در طب سنّتی و طب جدید است. روش کار : این تحقیق، مطالعهای مروری است که با استفاده از کتاب های مرجع طب سنّتی ایران مانند قانون، خلاصهالحکمه، طب اکبری، اکسیر اعظم و ... و جستوجوی کلمات vasti و basti و enema در پایگاه های اطلاعاتی مطالب جمع آوری و دسته بندی شد. یافته ها : بعد از بررسی های انجام گرفته مشخص شد که حقنه موارد استفاده وسیعی در طب سنّتی دارد و در بیماری های اندام های گوناگون مانند سردرد، سرگیجه، سکته، صرع، دردهای کلیه و مثانه، دردهای مفاصل، سیاتیک، یبوست، زخم های روده ای، دفع مواد زاید به سمت پایین، درمان تب، مسمومیت و غیره کاربرد دارد. همچنین در طب سنّتی هند و چین از حقنه در درمان بیماری های گوناگون مانند بیماری های اسکلتی، بیماری های کلیوی، تناسلی و متابولیک استفاده می شود. در طب جدید نیز انما در موارد گوناگون تشخیصی مانند انواژیناسیون و سرطان های گوارشی به کار می رود. نتیجه گیری : با مقایسه کاربردهای حقنه در طب جدید و طب سنّتی درمی یابیم که این روش در طب سنّتی کاربردهای وسیع تری دارد و در درمان بسیاری از بیماری ها اعم از موضعی و سیستمیک نقش مهمی را ایفا می کند. بخشی از آن با پژوهش های انجام شده مورد تأیید قرار گرفته است و به نظر می رسد سایر اندیکاسیونهای مطرح شده در منابع طب سنّتی نیز جای تحقیق و بررسی داشته باشند. با توجه به عوارض بسیار کم این روش درمانی و میزان موفقیت بالای آن در موارد بررسیشده، می توان پیشنهاد داد که این روش جایگزین درمان های تهاجمی و با عارضه شود.