ارزیابی اثرات متقابل داروئی و فعالیت ضد باکتریایی اسانس زیره سیاه (bunium persicum) بر ضد تعدادی از باکتری های گرم مثبت وگرم منفی

ندا سلیمانی، neda soleymani department of bacteriology, school of medical sciences, tarbiat modares university, tehran, iranگروه باکتری شناسی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس مرتضی ستاری، morteza sattari department of bacteriology, school of medical sciences, tarbiat modares university, tehran, iranگروه باکتری شناسی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس سعید سپهری سرشت، saeed sepehriseresht department of pathology .tehran heart center, , tehran, iranگروه پاتولوژی ، مرکز قلب تهران سعید دانشمندی، safoora daneshmandi department of immunology, school of medical sciences, tarbiat modares university, tehran, iranگروه ایمنی شناسی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس صفورا درخشان، derakhshan department of bacteriology, school of medical sciences, tarbiat modares university, tehran, iranگروه باکتری شناسی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

زمینه و اهداف: مصرف روزافزون آنتی بیوتیک ها علیه عفونت ناشی از باکتری ها سبب افزایش مقاومت دارویی شده است .همین امر سبب گردید تا مطالعات وسیعی بر روی داروهای ضد میکربی جدید با اثر بخشی بیشتر به-خصوص گیاهان داروئی صورت گیرد. هدف این تحقیق، ارزیابی اثرات متقابل داروئی و فعالیت ضد باکتریایی اسانس زیره سیاه (bunium persicum) بر ضد تعدادی از باکتری های گرم مثبت و گرم منفی بود. روش بررسی: اسانس زیره سیاه از دانه آن تخلیص شد و با روش کروماتوگرافی گازی/ طیف سنجی جرمی (gc/ms) تجزیه (آنالیز) شد. برای بررسی عملکرد ضد باکتریایی اسانس از روش انتشار از دیسک و تعیین حداقل غلظت های مهارکننده (mic) و کشنده (mbc ) بر روی 8 سویه استاندارد باکتریایی استفاده شد. در بررسی اثرات هم افزایی (سینرژیستی) و کاهندگی (آنتاگونیستی) ، سویه های استاندارد باکتریایی بر روی محیط حاوی اسانس کشت داده شد و سپس دیسک های آنتی بیوتیک بر روی آن قرار گرفت. یافته ها: در اسانس زیره سیاه 13 ترکیب شناسایی شد. بر اساس آزمایش انتشار از دیسک در آگار بیشترین میزان هاله عدم رشد مربوط به باسیلوس سرئوس با قطر 45 میلی متر مشاهده شد. نتایج mic و mbc نشان داد که اسانس بیشترین میزان مهار کنندگی و کشندگی را بر روی اشریشیا کلی دارد. نتایج مربوط به اثرات هم-افزایی و کاهندگی در مورد اشریشیا کلی نشان داد که اسانس موجب افزایش اثر جنتامیسین می شود، اما در مورد سایر باکتری ها نتایج متغیر بود. نتیجه گیری: نتایج این بررسی پیشنهاد می کند که اسانس زیره سیاه می تواند به تنهایی یا در ترکیب با سایر عوامل ضد میکربی برای درمان عفونت های باکتریایی موثر باشد. همچنین این اسانس می تواند عملکرد برخی از آنتی بیوتیک ها را تقویت نماید که امکان استفاده از آن را به ویژه در موارد مقاومت داروئی مطرح می نماید. یادی از همکار فرزانه مرحوم دکتر مرتضی ستاری مرحوم دکتر مرتضی ستاری، عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس بود. ایشان روز 9 مرداد 1389 بر اثر عاضه ایست قلبی در صحن مرقد مطهرامام علی ابن موسی الرضا (ع) جان را به جان آفرین تسلیم کرد. او که در 1339 در تهران متولد شد در گروه باکتری شناسی فعالیت آموزشی – پژوهشی داشت. حاصل این خدمت ارائه بیش از 53 عنوان مقاله داخلی و خارجی، راهنمایی و مشاوره بیش از 50 عنوان پایان نامه و تربیت صدها دانشجو در مقاطع تحصیلات تکمیلی بود. در افتخار همراهی و هم نشینی با آن مرحوم به ویژه در گردهمایی های علمی آموختم که چگونه و تا چه اندازه می توان با قرآن مانوس بود و تا چه حد می توان آن را در فعالیت های روزمره گنجاند. نحوه و محل درگذشت آن مرحوم ارتباط تنگاتنگی با اعتقادات و انس وی با کتاب الهی و خاندان عصمت و طهارت دارد. مقاله حاضر را در واپسین ماه های زندگی پر برکت تکمیل نمود. به پاس بزرگداشت روح پر فتوح آن مرحوم شورای نویسندگان تعداد جدول ها را بدون کم وکاست پذیرفت. روحش شاد سردبیر مجله