بررسی آلودگی فلزات سنگین در محصولات گندم (آبی و دیم) در برخی مزارع کشاورزی شهرستان همدان
چکیده
زمینه و هدف: آلودگی خاک و محصولات کشاورزی به عناصر سنگین، به علت پیشرفت سریع صنایع و استفاده نادرست کودهای شیمیایی و دامی در زمینهای کشاورزی باعث نگرانیهای زیادی شده است. هدف از این پژوهش تعیین تجمع فلزات سنگین کادمیوم، سرب و روی در خاک و گیاهان گندم آبی و گندم دیم در برخی از مزارع شهرستان همدان بوده است. روش بررسی: از خاکهای تحت کشت گندم (آبی و دیم) نمونه برداری انجام یافت. نمونه های خاک به صورت مرکب از عمق 20-0 سانتی متر تهیه گردید. موقعیت مکانی ایستگاههای نمونه برداری توسط gps به ثبت رسید. همچنین نمونه های مرکب گیاهی از بخشهای خوراکی گیاهان یاد شده جمع آوری شد. غلظت قابل جذب عناصر سنگین با استفاده از روش dtpa عصاره گیری شد. آزمایش در غالب طرح مستقل کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. غلظت فلزات سنگین مورد مطالعه (سرب، روی و کادمیوم) با استفاده از دستگاه icp varion710 در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان قرائت گردید. یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین غلظت کادمیوم به ترتیب در خاک گندم آبی و دیم 61/4 ،60/1 میلی گرم بر کیلوگرم و در گیاه گندم آبی و دیم 29/2 ، 86/1 میلیگرم بر کیلوگرم و دارای تفاوت معنیداری در سطح 05/0 با استانداردهای مجاز میباشد همچنین میانگین غلظت سرب در خاک گندم آبی و دیم به ترتیب 60/4، 66/4 میلیگرم بر کیلوگرم میباشد که دارای تفاوت معنیداری با استانداردهای مجاز نیست و در گیاه گندم آبی و دیم 26/12، 84/12 میلیگرم بر کیلوگرم بود که دارای تفاوت معنیداری در سطح 05/0 است. میزان روی به ترتیب در خاک گندم آبی و دیم 12/32، 26/21 میلیگرم بر کیلوگرم و در گیاه گندم آبی و دیم 99/13، 58/11 میلیگرم بر کیلوگرم بود و فاقد تفاوت معنیداری با استانداردهای مجاز است. بحث و نتیجه گیری: نتیجه این بررسی نشان داد با توجه به مقدار شاخص خطر پذیری برای دو عنصر کادمیوم و سرب بیشتر از 1 میباشد، این دو عنصر با پتانسیل بیشتری میتوانند به عنوان عامل خطر برای سلامتی انسان در ناحیه مورد مطالعه محسوب شوند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- بهاره لرستانی — استادیار، گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران
- زینب السادات هزاوه ئی — دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه محیط زیست ،دانشگاه آزاداسلامی، واحد همدان، همدان، ایران *(مسوول مکاتبات)