اثربخشی درمان های مکمّل در درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان: مروری نظام مند
چکیده
مقدمه: تهوع و استفراغ، شایعترین عارضۀ شیمیدرمانی در بیماران تحت شیمیدرمانی است که با وجود دریافت درمانهای دارویی، توسط 70% بیماران در 70% آنان تجربه میشود. استفاده از درمانهای مکمّل جهت تخفیف این عوارض در این بیماران مطرح است اما ایمنی و تأثیرگذار بودن آنها به خوبی شناخته نشده است. این پژوهش با هدف بررسی میزان تأثیرگذاری انواع درمانهای مکمّل (غیردارویی) مورد استفاده در درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی در بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام شده است. مواد و روشها: با استفاده از کلیدواژههای انتخابشده، جستوجو در پایگاههای اطلاعاتی cochrane library ، medline و embase بر روی مطالعاتی که طی 10 سال گذشته (2003 تا 2013) به شکل کارآزمایی بالینی، تجربی و نیمهتجربی انجام شده بودند، صورت گرفت. مقالات تهیهشده بر اساس معیارهای ورود (چک لیست و امتیازات کسبشده) مورد غربالگری قرار گرفتند؛ روایی و پایایی چک لیست، مورد بررسی قرار گرفت و تأیید شد. یافتهها: از مجموع 1149 مقالۀ به دست آمده، در نهایت 5 مقاله با دارا بودن تمامی معیارهای ورود، مورد بررسی قرار گرفتند که 4 مقاله اثر طبّ فشاری / تحریک الکتریکی و 1 مقاله اثر ماساژ را بررسی کرده بودند. میانگین سنّی بیماران 57/50 بود. نتایج مطالعات در مورد تحریک الکتریکی و فشاری، در تأثیرگذاری بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی در فاز حاد، ضد و نقیض بود. در مورد فاز تأخیری، تحریک الکتریکی و فشاری مؤثر نبود. ماساژ بر تهوع و استفراغ حاد به شکل معناداری مؤثر بود. از سه فاز تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی تنها دو فاز حاد و تأخیری مورد بررسی قرار گرفته بود. رعایت به کارگیری گروه دارونما تنها در یک مطالعه رعایت شده بود. بحث و نتیجهگیری: با توجه به ضد و نقیض بودن نتایج مطالعات در تأثیرگذاری درمانهای مکمّل بر تهوع و استفراغ ناشی از شیمیدرمانی، انجام پژوهشهای کارآزمایی بالینی وسیعتر و متنوعتر با روش کار قویتر (در نظرگرفتن گروه دارونما، حجم نمونۀ بالا، تخصیص تصادفی و...) پیشنهاد میشود.