مقاله

بررسی تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر خصوصیات سیلاب با استفاده از مدل hec- hms (مطالعة موردی: حوزة آبخیز طالقان)

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

یکی از عوامل اصلی در تغییر رژیم سیلابی حوزه‏های آبخیزْ تغییر کاربری اراضی در سطح حوضه است. حوزة آبخیز طالقان، طی سال‏های متمادی، دستخوش تغییر کاربری اراضی شده که احتمال تأثیر آن بر خصوصیات سیلاب رودخانه مطرح است. در تحقیق حاضر، با تلفیق سیستم‏های اطلاعات جغرافیایی (gis) و مدل hec- hms، آثار تغییر کاربری اراضی بر سه پارامترـ دبی اوج، حجم، و زمان پایة سیل ـ در بخشی از حوزة آبخیز طالقان بررسی شد. بدین منظور، نخست نقشة کاربری اراضی سال‏های 1366 و 1381 تهیه گردید و، برای تهیة نقشة cn منطقه، با نقشه‏های گروه‏های هیدرولوژیکی خاک و وضعیت مرتع در محیط gis تلفیق شد. سپس، مدل hec- hms، با استفاده از روش شمارة منحنی و آبنمود واحد scs در سطح زیرحوضه‏ها و نیز به روش روندیابی ماسکینگام، برای 10 واقعه بارش- رواناب مشاهده‏ای واسنجی و اعتبارسنجی شد. بر اساس نتایج شبیه‏سازی، به علت تغییرات کاربری اراضی )کاهش سطح اراضی کشاورزی و افزایش مراتع(، دبی اوج و حجم سیل در سال 1381 نسبت به 1366 به ترتیب میزان کاهش متوسط معادل 17/16 و 6/13 درصدی را نشان می دهند. بررسی زمان پایة سیل نشان دهندة عدم تغییر این پارامتر در هیدروگراف‏های سیل در دورة مطالعاتی است. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده، روند تغییرات کاربری اراضی منطقة مورد مطالعه، به لحاظ سیل خیزی، مثبت ارزیابی شد.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. سمانه رضوی زاده — دانشجوی دکتری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری
  2. علی سلاجقه — دانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
  3. شهرام خلیقی سیگارودی — استادیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
  4. محمد جعفری — استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران

اسناد مشابه