Article

بررسی تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر خصوصیات سیلاب با استفاده از مدل hec- hms (مطالعة موردی: حوزة آبخیز طالقان)

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

یکی از عوامل اصلی در تغییر رژیم سیلابی حوزه‏های آبخیزْ تغییر کاربری اراضی در سطح حوضه است. حوزة آبخیز طالقان، طی سال‏های متمادی، دستخوش تغییر کاربری اراضی شده که احتمال تأثیر آن بر خصوصیات سیلاب رودخانه مطرح است. در تحقیق حاضر، با تلفیق سیستم‏های اطلاعات جغرافیایی (gis) و مدل hec- hms، آثار تغییر کاربری اراضی بر سه پارامترـ دبی اوج، حجم، و زمان پایة سیل ـ در بخشی از حوزة آبخیز طالقان بررسی شد. بدین منظور، نخست نقشة کاربری اراضی سال‏های 1366 و 1381 تهیه گردید و، برای تهیة نقشة cn منطقه، با نقشه‏های گروه‏های هیدرولوژیکی خاک و وضعیت مرتع در محیط gis تلفیق شد. سپس، مدل hec- hms، با استفاده از روش شمارة منحنی و آبنمود واحد scs در سطح زیرحوضه‏ها و نیز به روش روندیابی ماسکینگام، برای 10 واقعه بارش- رواناب مشاهده‏ای واسنجی و اعتبارسنجی شد. بر اساس نتایج شبیه‏سازی، به علت تغییرات کاربری اراضی )کاهش سطح اراضی کشاورزی و افزایش مراتع(، دبی اوج و حجم سیل در سال 1381 نسبت به 1366 به ترتیب میزان کاهش متوسط معادل 17/16 و 6/13 درصدی را نشان می دهند. بررسی زمان پایة سیل نشان دهندة عدم تغییر این پارامتر در هیدروگراف‏های سیل در دورة مطالعاتی است. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده، روند تغییرات کاربری اراضی منطقة مورد مطالعه، به لحاظ سیل خیزی، مثبت ارزیابی شد.

Authors and affiliations
  1. سمانه رضوی زاده — دانشجوی دکتری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری
  2. علی سلاجقه — دانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
  3. شهرام خلیقی سیگارودی — استادیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
  4. محمد جعفری — استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران