بررسی تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر خصوصیات سیلاب با استفاده از مدل hec- hms (مطالعة موردی: حوزة آبخیز طالقان)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
یکی از عوامل اصلی در تغییر رژیم سیلابی حوزههای آبخیزْ تغییر کاربری اراضی در سطح حوضه است. حوزة آبخیز طالقان، طی سالهای متمادی، دستخوش تغییر کاربری اراضی شده که احتمال تأثیر آن بر خصوصیات سیلاب رودخانه مطرح است. در تحقیق حاضر، با تلفیق سیستمهای اطلاعات جغرافیایی (gis) و مدل hec- hms، آثار تغییر کاربری اراضی بر سه پارامترـ دبی اوج، حجم، و زمان پایة سیل ـ در بخشی از حوزة آبخیز طالقان بررسی شد. بدین منظور، نخست نقشة کاربری اراضی سالهای 1366 و 1381 تهیه گردید و، برای تهیة نقشة cn منطقه، با نقشههای گروههای هیدرولوژیکی خاک و وضعیت مرتع در محیط gis تلفیق شد. سپس، مدل hec- hms، با استفاده از روش شمارة منحنی و آبنمود واحد scs در سطح زیرحوضهها و نیز به روش روندیابی ماسکینگام، برای 10 واقعه بارش- رواناب مشاهدهای واسنجی و اعتبارسنجی شد. بر اساس نتایج شبیهسازی، به علت تغییرات کاربری اراضی )کاهش سطح اراضی کشاورزی و افزایش مراتع(، دبی اوج و حجم سیل در سال 1381 نسبت به 1366 به ترتیب میزان کاهش متوسط معادل 17/16 و 6/13 درصدی را نشان می دهند. بررسی زمان پایة سیل نشان دهندة عدم تغییر این پارامتر در هیدروگرافهای سیل در دورة مطالعاتی است. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده، روند تغییرات کاربری اراضی منطقة مورد مطالعه، به لحاظ سیل خیزی، مثبت ارزیابی شد.
Authors and affiliations
- سمانه رضوی زاده — دانشجوی دکتری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری
- علی سلاجقه — دانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
- شهرام خلیقی سیگارودی — استادیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
- محمد جعفری — استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران