بررسی شدت سیل خیزی زیرحوضه های کارون و عوامل مؤثر بر آن در شبیه سازی مدیریت یکپارچه و نیمه توزیعی سیلاب

فاطمه کاراندیش، کیومرث ابراهیمی، جهانگیر پرهمت

چکیده

در پژوهش حاضر، ضمن مقایسۀ رفتار حوضۀ کارون در دو شبیه­سازی یکپارچه و نیمه­توزیعی هیدروگراف سیل، شدت سیل خیزی زیرحوضه­ها و تأثیر عوامل فیزیکی مؤثر بر هیدروگراف سیل بررسی شده است. نتایج نشان می­دهد که اختلاف هیدروگراف­های محاسبه شده با روش یکپارچه و نیمه­توزیعی، بسیار ناچیز بود. همچنین نتایج این بررسی حاکی از آن است که شدت سیل­خیزی زیرحوضه­ها لزوماً تابع مساحت آنها نیست و عوامل دیگری همچون موقعیت زیرحوضه­ها نسبت به خروجی و سایر عوامل فیزیکی و اقلیمی نیز در پتاسیل تولید دبی زیرحوضه­ها مؤثرند. بر اساس نتایج اولویت­بندی شدت سیل­خیزی زیرحوضه­های منطقۀ تحقیق، از نظر سهم مشارکت در دبی خروجی، زیرحوضه­های بارز و دزک آباد، و از نظر سهم مشارکت زیرحوضه­ها در واحد سطح، زیرحوضه­های بارز و سولکان از میان هشت زیرحوضۀ منتخب در این تحقیق، هر یک به ترتیب در رتبه­های اول و هفتم قرار دارند. همچنین نتایج آنالیز حساسیت مدل بر اساس پنج پارامتر شیب آبراهۀ اصلی، شمارۀ منحنی، مساحت، ضریب گراولیوس و شیب متوسط حوضه نشان می­دهد که مهم ترین عامل مؤثر در سیل زیرحوضه­ها، عامل شمارۀ منحنی بوده است. ازاین رو مدیریت صحیح تغییر کاربری اراضی زیرحوضه­ها به عنوان مهم ترین شاخص مؤثر بر شمارۀ منحنی، نقش مؤثری در کنترل شدت سیل تولیدشده در خروجی حوضه خواهد داشت.