تکرار به مثابه دوگان سازی صرفی: شواهدی از زبان فارسی
چکیده
پژوهش حاضر نظریه دوگان سازی صرفی اینکلاس و زول (2005) و ادعای اصلی این نظریه مبنی بر شکل گیری دوگان ساخت ها با نیاز مضاعف صرف به یک سازه زبانی با ویژگیهای معیّن صرفی ـ معنایی را با استفاده از برخی ساختهای صرفی زبان فارسی بررسی میکند. نظریه دوگانسازی صرفی فرایند تکرار را که در رویکردهای قبلی حاصل کپیسازی یا همان نسخه برداری واجی تلقی میشود، عمدتاً ناشی از تکرار ویژگیهای معیّن صرفی ـ معنایی میداند. برای پاسخ به این پرسش که آیا شکل گیری دوگان ساخت های زبان فارسی در چهارچوب نظریه دوگان سازی صرفی قابل توجیه و تبیین است یا خیر، با در نظر گرفتن دو دسته شواهد معنایی و واژآرایی، داده هایی از زبان فارسی در چهارچوب نظریه دوگان سازی صرفی مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد. شواهد معنایی شامل تکواژگونگی ریشه، ساختهای مترادف، تکرار بازتابی، تکرار کامل میانی و ساختهای متقابل معنایی می شود. شواهد واژآرایی نیز عبارتند از کسره میانی، ساختار «که» مبیّن بیتفاوتی، بیناوند، پیونده یا پی بست «ـو» و رونوشت موزون. این پژوهش با ماهیت و روشی توصیفی ـ تحلیلی، بر اساس داده هایی که از زبان طبیعی و روزمره مردم، آثار مکتوب در حوزه مطالعات صرف زبان فارسی و شم زبانی نویسندگان گردآوری شده، صورت گرفته است. تحلیل داده های جمع آوری شده نشان می دهد اتخاذ رویکرد دوگانسازی صرفی علاوه بر ارائه توصیف و تحلیلی جامع از فرایند تکرار در زبان فارسی، امکان توصیف و بررسی ساختار و معنای دوگان ساختهایی را به دست می دهد که پیش از این امکان تحلیل مناسبی نداشتند.