ترکیبات شیمیایی و اثرات حشره کشی اسانس برگ نارنج citrus aurantium l. بر سه آفت مهم انباری
چکیده
به منظور جایگزینی ترکیبات کم خطر برای سموم آفتکش، پژوهشهای وسیعی روی اسانسهای گیاهی انجام می‌شود. در این پژوهش سمیت تنفسی، تماسی و اثر دورکنندگی اسانس برگ نارنج citrus aurantium l. روی سوسککشیش rhyzopertha dominica fabricius، شپشهآردtribolium castaneum (herbst) و شپشهدندانهدار غلات oryzaephilus surinamensis l. مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشات در قالب طرح کاملا تصادفی در دمای oc2±27، رطوبت نسبی 5±65 درصد و شرایط تاریکی در 5 تکرار انجام شد. به منظور شناسایی ترکیبات شیمیایی اسانس برگ نارنج، با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج شده و بوسیله دستگاه gc-ms مورد آنالیز قرار گرفت. آزمایشات تنفسی در ظروف 50 میلیلیتری درپوشدار و آزمایشات تماسی به روش پتریدیش و در 5 غلظت انجام شد و مرگ و میر حشرات پس از 24 ساعت مورد بررسی قرار گرفت. اثر دورکنندگی با استفاده از آزمون انتخاب آزاد در پتریدیش و با 5 غلظت مختلف و در زمانهای 2 و 4 ساعت مطالعه شد. آنالیز ترکیبات شیمیایی حاکی از مقادیر بالای مونوترپن در اسانس بوده و لینالول (41/32 %) بیشترین ترکیب اسانس بود. تجزیهی پروبیت دادهها نشان داد که مقدار lc50 اسانس درسمیت تنفسی 93/262 میکرولیتر بر لیتر هوا برای شپشهدندانهدار بود ولی برای سوسککشیش و شپشهآرد سمیت تنفسی مشاهده نشد. نتایج آزمایشات نشان داد که سمیت تماسی اسانس برگ نارنج روی سوسککشیش (µl/cm2 13/0lc50=) و شپشهدندانهدار (µl/cm2 11/0lc50=) بیشتر از شپشهآرد (µl/cm284/1=lc50) میباشد. درصد دورکنندگی اسانس برگ نارنج برای سوسککشیش، شپشهآرد و شپشهدندانهدار پس از 2 ساعت قرارگیری در معرض اسانس دربالاترین غلظت استفاده شده (µl/cm21-10×194/1 ) به ترتیب 48، 90 و 84 درصد بود.