اثر شرایط ژئوپدولوژیک بر غلظت و توزیع برخی عناصر اصلی و کمیاب در خاک های جنگلی منطقه فومن- ماسوله
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
عوامل زمین شناختی و خاک شناختی نقش بسیار مهمی بر رفتار عناصر در خاک های بکر دارند. به منظور تعیین نقش این عوامل بر غلظت و توزیع برخی عناصر اصلی و کمیاب در خاک، شش ماده مادری مختلف، شامل فیلیت، تونالیت، پریدوتیت، دولریت، شیل و سنگ آهک در منطقه فومن- ماسوله شناسایی و نحوه تشکیل و تکامل خاک های درجا در این مواد مادری مطالعه گردید. غلظت کل si، al، ca، mg، fe، ti، mn، ni، co، cr، cu، pb، v و zn در کلیه افق های پدوژنیک و ژئوژنیک مورد مقایسه قرار گرفت و نقش ترکیب ژئوشیمیایی مواد مادری بر غلظت کل عناصر مذکور در خاک بررسی شد. به علاوه، الگوهای غنی شدن- تهی شدن عناصر کمیاب با استفاده از عنصر مرجع ti بررسی شد. به طور کلی، عناصر cr، ni، co و v در خاک-های پریدوتیتی (به ترتیب 984، 285، 53 و 204 میلی گرم در کیلوگرم) و دولریتی (به ترتیب 1023، 176، 39 و 185 میلی گرم در کیلوگرم) حداکثر هستند. هم چنین روند تغییرات si و al تا حد زیادی تحت تأثیر نوع ماده مادری است به طوری که کمترین مقادیر این عناصر در خاک های پریدوتیتی، دولریتی و آهکی ملاحظه شد. حداکثر مقادیر pb و zn (به ترتیب 27 و 106 میلی گرم در کیلوگرم) در خاک های شیلی دیده شد. عناصر مختلف الگوهای غنی شدن- تهی شدن متفاوتی در یک خاک مشخص نشان دادند؛ به علاوه، یک عنصر مشخص نیز الگوهای متفاوتی را در خاک های با مواد مادری مختلف، و حتی در برخی موارد، در نیمرخ های مختلف با یک نوع ماده مادری خاص، نشان داد. سرب، zn، cu و mn عموماً و در اکثر خاک رخ ها، به استثنای خاک های اسیدی و شدیداً آبشویی شده، غنی شده اند. در مقابل، co، cr، fe، ni و v، به ویژه در خاک های دیستریودپتز و یوتریودپتز، روند تهی شدن نشان می دهند. با این حال، عناصر مذکور در خاک های هپل یودآلفز و آرجی یوداولز، به موازات تشکیل افق های ایلوویال، روند غنی شدن نشان می دهند.