اثر گرمایش جهانی بر مرکز چرخندزایی شرق مدیترانه و ارتباط آن با ناهنجاری بارش نیمه ی غربی ایران
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
در این پژوهش از سه پایگاه دادی سازمان هواشناسی ایران (در دوره 1961 تا 2010) بر اساس 14 ایستگاه در غرب کشور، پایگاه داده های بازکاوی شدهی سازمان مطالعات محیطی ایالات متحده (در دورهی 1948 تا 2014) و پایگاه داده مرکز مدلهای gcm و rcm کشور کانادا با دورهی آماری (2050-1960) به صورت ماهانه استفاده شد. همچنین در این پژوهش با استفاده از آزمون روندیابی r همبستگی، مدل hadgem1 و دو سناریو a1b و a2، اثر گرمایش جهانی بر تغییرات فشار و دما مرکز چرخندزایی شرق مدیترانه و ارتباط آن با ناهنجاری بارش غرب ایران مورد واکاوی قرار گرفت و الگوی مکانی این ارتباط با استفاده از روش idw در محیط arcgis ترسیم شد. بر اساس یافته های این پژوهش روند تغییرات مؤلفههای فشار و دما در شرق مدیترانه افزایشی و معنادار است که در این بین بیشترین افزایش عمدتاً در ترازهای بالایی جو رخ داده و همچنان ادامه دارد. در طول سه دههی آتی بر اساس سناریو a2 مقادیر فشار تراز دریا در این منطقه در ابتدای دهه تا انتهای آن در حدود 1.7 تا 3 میلی بار افزایش فشار به نسبت متوسط 1960-1990 را تجربه خواهد نمود. این مقادیر برای سناریو a1b، 1.8 تا 2.2 میلیبار برآورد گردید. در مجموع نتایج این پژوهش، نشان دهندهی افزایش دما و فشار جو در منطقهی شرق دریای مدیترانه در دورهی 65 سالهی اخیر و بر اساس نتایج مدلسازی تا سال 2050 تداوم این افزایش پیشبینی میشود و همچنین با توجّه به رابطهی وارون و قوی بین تغییرات فشار و دما جو در این منطقه و اثر آن بر ناهنجاریهای بارشی غرب ایران، احتمال رخداد خشکسالیهای فراگیر در نیمهی غربی ایران در دهههای اخیر و احتمالاً آتی افزایش یافته است.