Article

اجتهاد قاضی در نظام قضایی ایران

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

چکیده از شرایطی که فقیهان برای عهده داری منصب قضا برشمرده اند، «اجتهاد» به معنای مصطلح آن است هر چند در مقابل، برخی نیز بر این باور نیستند. این نوشتار ضمن ترجیح قول به عدم لزوم اجتهاد، به نقد دلایل نظریه ی لزوم پرداخته، از رهگذر تبیین نظام قضایی ایران و با گذار در ادله ی شرعی، دو مطلب را در این خصوص، بنیادی و ضروری می داند: «نصب قاضی از سوی مرجع معتبر شرعی» و دیگری «دادرسی مستند به احکام و قوانین حاصل از مسیر درست استنباط»؛ در ادامه به کیفیت تضمین این دو امر در نظام قضایی فعلی پرداخته و از ایرادها و موارد نقص اجرایی نظریه ی لزوم سخن می گوییم و این که با تغییرات بسیاری که در مسأله ی دادرسی و قضا رخ داده، پذیرش لوازم چنین نظری لزوم دشوار می نماید تا جایی که شاید بتوان آن را از مواردی دانست که دچار تبدل در موضوع شده که طبعاً تبدل در حکم را نیز در پی خواهد داشت. ناگفته پیداست که «ملکه ی اجتهاد» در قاضی، فضیلتی انکارناپذیر در راستای اهداف نظام حقوقی اسلام و قانون اساسی بوده، قضات غیرمجتهد نیز باید با فقه و مبانی حقوق اسلام که پشتوانه ی نظام قضایی و قوانین فعلی است به خوبی آشنا باشند.

Similar items

  • اجتهاد قاضی در نظام قضایی ایران

    چکیده از شرایطی که فقیهان برای عهده‌داری منصب قضا برشمرده‌اند، «اجتهاد» به‌معنای مصطلح آن است هر چند در مقابل، برخی نیز بر این باور نیستند. این نوشتار ضمن ترجیح قول به عدم لزوم اجتهاد، به نقد دلایل نظریه‌ی لزوم پرداخته، از رهگذر تبیین نظام قضایی ایران و با گذار در ادله‌ی شرعی، دو

  • استقلال قاضی در نظام قضایی ایران در پرتو تحولات قانون‌گذاری

    استقلال قاضی در کنار بی‌طرفی وی از جمله تضمین‌های مؤثر در تحقق دادرسی عادلانه است. استقلال قاضی بدین معناست که قاضی در جایگاه دادرسی نسبت به موضوع مطرح‌شده با آزادی کامل و بر مبنای واقعیت‌ها و بر پایه قانون و بی‌هر گونه دخالت، فشار یا نفوذ نادرست از جانب هر یک از بخش‌های حکومت یا

  • پوزیتویسم حقوقی در نظام قضایی ایران؛ برایند تعاملی فرمالیسم حقوقی و نص‌گرایی قانونی

    Article2022حقوقی دادگستریمسعود الماسی، احمد واعظی

    نظام حقوقی مدرن در ایران همواره متأثر از جریان نص‌گرا و فرمالیسم حقوقی بوده است. برایند تعاملی این دو جریان موجب حاکمیت نوعی پوزیتیویسم حقوقی در نظام قضایی ایران شده که بر آن اساس قضات باید نتیجۀ قضاوت خود را با منطق قضایی صوری و در چهارچوب نص‌گرایی قانونی ارائه کنند. پیش‌فرض‌های

  • نظام قضایی ایران در عصر قاجار و تحول آن در پرتو انقلاب مشروطه

    Article2022سیاست جهانییداله تسوجی زاد، داوود اصفهانیان، معصومه قره داغی

    نظام قضایی ایران در طول سلطنت پادشاهان قاجار تا قبل از مشروطیت براساس نهادهای‌بازمانده از عصر صفوی براساس تفکیک صلاحیت‌های شرع وعرف استوار بود. مطالعهء چند وچون این ساختارها وتعامل حکام شرع وعرف برای بررسی علل وعوامل جنبش‌عظیم مشروطیت ودر نهایت صدور فرمان ایجاد عدالت‌خانه ومشورت‌

  • بررسی مبانی حقوق شهروندی در نظام قضایی ایران

    Article2022حقوق پزشکیقربان نوروزیان، علی صالحی فارسانی، علیرضا صابریان

    زمینه و هدف: حقوق شهروندی جزئی از مفاهیم معاصر است که وارد ادبیات حقوقی ایران هم شده است. همچنین در ساختار قضایی ایران رویکردی مثبت نسبت به این مفهوم وجود دارد و کوشش بر این است تا این مفهوم به طور عملی مورد استفاده قرار گیرد. هدف ما در این مقاله شناخت مبانی حقوق شهروندی در نظام

  • الزامات تحقق مدل توسعه انسانی در نظام قضایی ایران

    Article2025فقه جزاي تطبيقيعمران تقوی همت آبادی، حسن حاجی تبار فیروزجایی، سید رضا احسان پور

    مدل توسعه انسانی یکی از اساسی‌ترین رویکردها در نظام قضایی است که تحقق آن تأثیر به‌سزایی در پیشگیری از جرم و تحول نظام قضایی دارد. بر همین اساس هدف مقاله حاضر، بررسی الزامات تحقق مدل توسعه انسانی در نظام قضایی ایران است. این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای