Article

برون رفت استاد رفیعی قزوینی از مشکله رجعت در اندیشه صدرایی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

طبق مبانی حکمت متعالیه، نفس انسانی بعد از حدوث در این عالم، بنا بر استعدادی که دارد، آن به آن از فعلیّتی خارج می¬شود و فعلیّتی جدید می¬یابد و در این سیر به تجرّد می-رسد تا آنگاه که بدن را رها می¬کند و مسیر تکاملی خود را بدون بدن عنصری (دنیوی) ادامه می¬دهد. تلقّی ابتدایی این است که طبق این مبانی، بازگشت نفس به بدن دنیوی در دار دنیا امری ناممکن است؛ و مهم¬ترین دلیل آن نیز قاعده امتناع تراجع است. اما وقتی در نظر آوریم که عموم مسلمانان، به ویژه شیعیان، بر اساس برخی آیات قرآن کریم و روایات معتقدند که تا کنون، در مواردی مردگان زنده شده¬اند و در دوره آخر الزمان نیز برخی زنده می¬شوند و رجعت می¬کنند، عویصه و مشکلی خاصّ در این باره ظاهر می¬شود؛ چرا که اعتقاد به رجعت یا احیای مردگان، به منزله بازگشت نفس به بدن دنیوی در دار دنیاست.بر این اساس، عموم فلاسفه و به ¬ویژه صدرائیان باید به¬گونه¬ای رجعت و احیای مردگان را به صورت عقلانی تبیین کنند که به نفی قاعده امتناع تراجع نینجامد؛ زیرا ابطال تناسخ را بر مبنای همین قاعده پذیرفته¬اند. سید ابوالحسن رفیعی قزوینی، از معدود اندیشمندانی است که در این باره سخن گفته و ضمن پذیرش این قاعده، رجعت و بازگشت نفوس به بدن دنیوی را از مصادیق این قاعده نمی¬داند. او، با دست نکشیدن از مبانی صدرایی، تلاش کرده است تا از طریق قاعده «القسر لایدوم» و نیز «اثر وجودی لازم البروز خاصّ هر موجود»، تبیینی عقلانی از بازگشت برخی نفوس به زندگی دنیوی به دست دهد، و از رجعت مورد اعتقاد شیعه دفاع کند و تفاوت آن را با تناسخ توضیح دهد.

Similar items

  • برون رفت استاد رفیعی قزوینی از مشکلة رجعت در اندیشة صدرایی

    Article2013پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)محمّدکاظم فرقانی، محمّد احمدی زاده

    طبق مبانی حکمت متعالیه، نفس انسانی بعد از حدوث در این عالم، بنا بر استعدادی که دارد، آن به آن از فعلیّتی خارج می¬شود و فعلیّتی جدید می¬یابد و در این سیر به تجرّد می-رسد تا آنگاه که بدن را رها می¬کند و مسیر تکاملی خود را بدون بدن عنصری (دنیوی) ادامه می¬دهد. تلقّی ابتدایی این است ک

  • برون رفت استاد رفیعی قزوینی از مشکله رجعت در اندیشه صدرایی

    Article2013پژوهشنامه فلسفه دینمحمّدکاظم فرقانی، محمّد احمدی زاده

    طبق مبانی حکمت متعالیه، نفس انسانی بعد از حدوث در این عالم، بنا بر استعدادی که دارد، آن به آن از فعلیّتی خارج می شود و فعلیّتی جدید می یابد و در این سیر به تجرّد می-رسد تا آنگاه که بدن را رها می کند و مسیر تکاملی خود را بدون بدن عنصری (دنیوی) ادامه می‌دهد. تلقّی ابتدایی این است ک

  • برون رفت علامه طباطبایی از مشکله رجعت در اندیشه صدرایی

    Article2012فلسفه دینمحمد احمدی‌زاده، محمد فرقانی

    بر اساس قواعد فلسفی حکمت متعالیه، به ویژه در باب حرکت جوهری و نفس شناسی، بازگشت به زندگی دنیوی پس از مرگ امری دور از نظر است؛ از این رو، ابطال تناسخ در شبکه مفاهیم صدرایی امری آسان‌یاب خواهد بود، به ویژه زمانی که قاعده امتناع تراجع را در نظر بگیریم. اما وقتی به نصوص دینی اسلامی ر

  • برون رفت علامه طباطبایی از مشکله رجعت در اندیشه صدرایی

    Article2012فلسفه دینمحمد احمدی زاده، محمد فرقانی

    بر اساس قواعد فلسفی حکمت متعالیه، به ویژه در باب حرکت جوهری و نفس شناسی، بازگشت به زندگی دنیوی پس از مرگ امری دور از نظر است؛ از این رو، ابطال تناسخ در شبکه مفاهیم صدرایی امری آسان یاب خواهد بود، به ویژه زمانی که قاعده امتناع تراجع را در نظر بگیریم. اما وقتی به نصوص دینی اسلامی ر

  • بررسی و نقد رجعت و معراج در اندیشه علامه رفیعی قزوینی

    Article2025خردنامه صدراعبدالرفیع رحیمی، سهیلا علی دوست

    بازگشت جسمانی گروهی از انسانها به جهان مادی در عصر ظهور حضرت مهدی)عج( و پیش از قیامت با نام »رجعت« و سفر جسمانی پیامبر)ص( در زمان زندگانیشان به جهان غیرمادی با نام »معراج« شناخته میشود. بعضی اندیشمندان و عالمان جهان اسالم رجعت را رد میکنند و وقوع آن را محا ل میدانند، گروهی بدون ا

  • برون رفت نهایی حکمت متعالیه از چالش ارتباط متغیر با ثابت، برپایه اندیشه استاد جوادی آملی

    Article2022اندیشه دینیروح الله سوری، حمید پارسانیا، محمد صادق کاویانی

    مسئله ارتباط امر متغیر با ثابت، یکی از پیچیده‌ترین مسائل فلسفی است؛ چراکه متغیر از جهتی که متغیر است، نمی‌تواند با ذات ثابت خداوند متعال در ارتباط باشد. ازاین‌رو بسیاری از فیلسوفان مسلمان کوشیده‌اند تا وَجه ثباتی برای متغیر در نظر گیرند. به‌رغم نکات ارزنده‌ای که پیشنهادهای ایشان