Article

بررسی مهجورشدگی واژگان عربی در مطبوعات زبان فارسی در سدۀ اخیر

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مهجورشدگی یکی از مباحث مربوط به بسامد واژگان است. بحث پیرامون بسامد یک واژه یعنی بحث پیرامون یک طیف، طیفی که یک سوی آن بسامد صفر و سوی دیگر آن بسامد بی­نهایت است. مقالۀ حاضر به بررسی مهجورشدگیِ واژگان قرضیِ زبان عربی در مطبوعات زبان فارسی می­پردازد. برای این منظور روزنـامۀ اطلاعاتِ سال­های 1310 و 1311 هجری­شمسی انتخاب شده و برخی از واژگان زبان عربی که به زبان فارسی راه یافته و کاربرد وسیعی در مطبوعات آن زمان داشته، گلچین شده­است. نحوۀ گردآوری این واژه­ها بدین صورت بوده است که طی چنـد ماه، غـالب صفحات روزنامۀ اطلاعات سال­های مذکور بررسی شده و واژگان مهجور همراه با جملات آنها استخراج شدند. پس از گردآوری وازگان مهجور و حصول اطمینان از مهجور بودن آنها، این واژگان بـه همراه معادل­های فارسی­شان دسته­بندی شدند. علّت اصلیِ مهجور شدن این واژه­ها، معادل­سازی یا واژه­گزینی و گرایش به جایگزینیِ واژه­های بیگانه با واژه­های فارسی (پارسی­گرایی) است. نگرش منفی به عربی و عربی­مآبی و در مقابل نگرش مثبت به فارسی و پاکسازی زبان فارسی از دلایل مهمّ واژه­گزینی فارسی است که در این امر فرهنگستانِ زبان و ادب فارسی نقش بسزایی داشته­است. علاوه بر این ثقیل بودن واژه­های عـربی و سره­گرایی و وطن­پـرستی نیـز بـاعث واژه­گزینی شده­است. علاوه بر واژه­گزینی، دلایل دیگری برای مهجورشدگی واژگان عربی وجود دارند که عبارتند از: تحوّلات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، تابوها و حُسن تعبیر. در این مقاله، تنها به واژه­گزینی که علّت اصلیِ مهجورشدگی است می­پردازیم.