تقسیمات حدودی- اداری حصار شادمان، سال های ۱۹۱۰-۱۹۵۱م (املاک داری، ولایت دوشنبه، ولایت حصار و ولایت استالین آباد)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
ناحیۀ حصار از مواضع بسیار قدیمی تاجیکستان است که یادگاری دورۀ نئولیت (عصر نوسنگی) شامل اناوی (کشاورزی محض)، کلته مناری (ماهیگیری، شکار و صیادی) و حصاری (آمیخته ای از کشاورزی، دامداری و شکار) را دربرمی گیرد. در عصرهای بعدی، مخصوصاً در عصرهای میانه تا انقلاب بخارا، حصار مرکز اداری و فرهنگی بخارای شرقی بود و در پیشرفت حیات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این مملکت سهمی سزاوار داشت. هدف این مقاله نشان دادن تقسیمات حدودی- اداری حصار شادمان در سال های ۱۹۱۰-۱۹۵۱م با تکیه بر اسناد موجود در شعبۀ بایگانی وزارت کارهای داخلی جمهوری شوروی تاجیکستان و آثار محققان پیش از انقلاب روسیه است. بدین منظور، ابتدا پس از تبیین مفهوم بیکی گری و املاک داری، دربارۀ املاک داری حصار اطلاعاتی داده شده است. طبق این معلومات، بیگی گری حصار در آستانۀ سال ۱۹۲۰م شامل املاک داری های ورزاب، حصار، غازی ملک، ایسن حاجی، بدرکلینی، چیرتک، رامیت، فیض آباد، دوشنبه و یاوان بود و حدود بخارای شرقی (منظور تاجیکستان جنوبی و مرکزی) نیز ولایت های دوشنبه، سرآسیا، قرغان تپه، غرم و کولاب را دربرمی گرفت. وادی حصار امروزی نیز متشکل از دو ولایت دوشنبه و سرآسیا بود. بنابر معلومات به دست آمده، ناحیۀ حصار که حالا یکی از نواحی تابع جمهوری تاجیکستان است، در سال ۱۹۳۲م تشکیل شد. در سال ۱۹۳۹م نیز ولایت استالین آباد تشکیل شد که مرکز آن شهر دوشنبه کنونی بود. امروز وادی حصار شامل ناحیه های تابع مرکز بوده و مناطق ریگر، شهرنو، حصار، رودکی، ورزاب، وحدت و فیض آباد را دربر می گیرد. مرکز جمهوری تاجیکستان، دوشنبه، نیز در این وادی جایگیر است. در پایان این مقاله راجع به ناحیه های حصار شادمان اطلاعات مختصری بیان شده است.