نظام جنس دستوری در گویش جوشقانی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
در این پژوهش نظام جنسیت دستوری در گویش جوشقانی، یکی از گویشهای مرکزی ایران، بررسی شدهاست. ابتدا، ضمن تعریف جنسیت دستوری به بیان پیشینه و مبانی نظری پژوهش پرداخته شده است. دادههای این پژوهش از گویشوران بومی و از گفتار افراد بیسواد و یا کمسواد ضبط شده و پس از طبقهبندی آنها بر اساس رویکر ردهشناختی کوربت(1991 و 2007) تحلیل شده اند. جنسیت دستوری در این گویش شامل یک تمایز دوگانۀ مذکّر و مؤنث در تمامی اسمها میباشد که با اضافهکردن وند –æ در اسم مذکّر و –e در اسم مؤنث ظاهر میشود. تظاهر ساختواژی جنسیت تنها در سوم شخص مفرد صورت میگیرد و در دیگر اشخاص جنسیت ظاهر نمی شود. جنسیت در این گویش به جانداران اختصاص ندارد و اسامی بی جان و اشیاء نیز نشانۀ جنسیت دارند.در این پژوهش همچنین به معیارهای تعیین جنسیت برای غیرجانداران پرداخته شده است. برخی از معیارها مانند اندازۀ اشیاء، همراهی مفهومی، جنسیت افسانهای و نیز معیارهای آوایی در تعیین جنسیت در این گویش نقش دارند. در ردهبندی زبانها از لحاظ جنسیت، این گویش در زمرۀ زبانهایی قرار میگیرد که از دو نوع جنسیت مذکّر و مؤنث برخوردارند که تنها در اسم مفرد ظهور پیدا میکند و در صورتهای جمع، اسم از نشانۀ جنسیت برخوردار نیست. در این گویش جنسیت خنثی وجود ندارد. بنابراین، این گویش دارای نظام همگرا در جنسیت دستوری است. این مقاله به بررسی جهانی های گرینبرگ در مورد جنسیت نیز می پردازد و نشان می دهد که همۀ جهانی های تلویحی گرینبرگ در مورد جنسیت در این گویش صادق است.