الگوی ساختاری روابط بین عوامل آسیب زای درد، فاجعه آفرینی، ترس و سازگاری با درد در بیماران مبتلا به دردهای مزمن عضلانی- اسکلتی

فضل اله میر دریکوند، استادیار، گروه روان شناسی، دانشکده ی ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران علیرضا شیرازی تهرانی، دانشجوی دکتری، گروه روان شناسی، دانشکده ی ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران محمدعلی سپهوندی، استادیار، گروه روان شناسی، دانشکده ی ادبیات، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مقدمه: امروزه، بهترین مدل ارزیابی و درمان درد مزمن عضلانی- اسکلتی، مدل ترس- اجتناب است که نقش عوامل آسیب زای درد (روان رنجوری، اجتناب تجربی و عواطف منفی) در آن به خوبی مشخص نشده است. هدف از انجام مطالعه ی حاضر، بررسی الگوی ساختاری روابط بین عوامل آسیب زای درد، فاجعه آفرینی، ترس از درد و سازگاری با درد (شدت و ناتوانی درد) در چارچوب مدل ترس- اجتناب بود. روش ها: 314 بیمار مبتلا به دردهای مزمن عضلانی- اسکلتی به روش نمونه گیری در دسترس از بیمارستان ها و مطب های خصوصی شهر اصفهان در سال 1394 انتخاب شدند. این افراد، با پاسخ دادن به شش پرسش نامه ی تجدید نظر شده ی پنج عاملی neo (neo-five factor inventory) فهرست عواطف مثبت و منفی (positive and ngative affect schedule یا panas)، پرسش نامه ی پذیرش و عمل (acceptance and action questionnaire)، مقیاس فاجعه آفرینی درد (pain catastrophizing scale)، مقیاس ترس از حرکت تمپا (tampa scale kinesiophobia یا tsk)، و پرسش نامه ی درجه بندی درد مزمن (graded chronic pain scale) در پژوهش شرکت کردند. برای تحلیل داده ها از آزمون مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته ها: عوامل آسیب زای درد بر فاجعه آفرینی و فاجعه آفرینی بر ترس از درد و ترس از درد بر سازگاری درد اثر مستقیم و معنی داری داشت (001/0 > p برای همه ی موارد). همچنین، فاجعه آفرینی از طریق عوامل آسیب زای درد و ترس از درد از طریق فاجعه آفرینی درد با سازگاری درد به طور غیر مستقیم ارتباط معنی داری داشتند؛ در حالی که رابطه ی مستقیم عوامل آسیب زای درد و سازگاری درد تأیید نشد. نتیجه گیری: عوامل آسیب زای درد، توان پیش بینی سازگاری درد را در چارچوب مدل ترس- اجتناب دارد. با کاهش عوامل آسیب زای درد، می توان شدت و ناتوانی درد بیماران مبتلا به اختلالات عضلانی- اسکلتی را کاهش داد.