بررسی پراکنش گونه های مختلف پسته وحشی در استان مرکزی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
پسته وحشی از جمله گونه های با ارزشی است که در دورترین نقاط کشور ایران سطح قابل توجهی را به خود اختصاص داده است . این گونه به لحاظ اقتصادی از نظر تولید صمغ (سقز) و استفاده از آن در تولید انواع مواد دارویی و بهداشتی ، تولید میوه در تغذیه ، شاخ و برگ آن در تولید علوفه دام و چه به لحاظ نقش آن در حفاظت خاک و جلوگیری از فرسایش ، تلطیف آب و هوای منطقه ، تأمین آبهای زیرزمینی ، مأمن و مأوای حیات وحش و همین طور مقاومت بسیار بالای آن در تحمل خشکی و سایر شرایط نامناسب اقلیمی از ارزش و اهمیت خاصی در کشور برخوردار است . بنابراین شناسایی و بررسی دقیق این گونه و مشخصات رویشگاهی و تعیین دقیق سطح پراکنش آن در مناطق مختلف کشور جهت اجرای برنامه های توسعه از ضرورتی خاص برخوردار است . بر اساس این تحقیق تعداد 16 منطقه رویشی با سطحی معادل 2/2216 هکتار در قالب 19 پلی گون مربوط به دو گونه p.khinjuk و p. atlantica می باشد مشخص گردیده و نسبت به تهیه نقشه شیب و جهتهای جغرافیایی و سایر خصوصیات اقلیمی آنها اقدام شده است. بررسی خصوصیات کمی و کیفی توده ها شامل ارتفاع درختان، ارتفاع تنه و تاج، قطر برابر سینه، قطر بزرگ و کوچک تاج، نوع زادآوری (دانه زاد یا شاخه زاد)، سلامت تنه و تاج، تعداد پایه ها به تفکیک نر و ماده، میزان بذر هر پایه، کیفیت بذرها و سایر مؤلفه های دیگر در پنج قطعه نمونه انتخابی2 m 1600 با در نظر گرفتن نوع اقلیم نیزاز جمله هدف هایی بوده که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است . براساس نتایج حاصل از این تحقیق، محدوده گسترش این گونه ها از 1080 متر از سطح دریا (کوه نظر کرده واقع در شهرستان ساوه ) تا 2400 متر از سطح دریا (کوه سیاه هند واقع در شهرستان دلیجان ) امتداد دارد. حداکثر تراکم پایه ها بین 100-70 اصله در هکتار بوده که به مناطق کوه سقز واقع در شهرستان تفرش با مساحت 4/16 هکتار و قسمتهای پایین کوه لجور واقع در بخش خنداب در شهرستان شازند با 7/24 هکتار تعلق دارد. در بین 19 واحد یا پلی گون مشخص شده تنها تعداد 10 پلی گون در 7 منطقه جغرافیایی با وسعتی برابر 1872 هکتار در طبقه تراکم 100-15 درخت در هکتار بوده و بقیه مناطق یعنی 9 پلی گون دیگر، تراکم درختان در محدوده های بین 2-1، 5-2 یا 10- 5 پایه با وسعت 1 یا 5 هکتار قرار دارند. در میان 7 منطقه عمده که شامل 10 پلی گون می باشد، بیشترین سطح متعلق به جهت جغرافیایی شمال شرقی بوده که برابر 9/721 هکتار یا 40% می باشد. جهت جنوب غربی با وسعت 84/430 هکتار برابر 24% جهت شمال غربی با وسعت برابر 25/284 هکتار برابر 16%، جهت جنوب با 9/12 هکتار برابر 1%، جنوب شرق 16%، غرب با وسعتی برابر 36/14 هکتار و همین طور جهت شرقی با وسعت 88/8 هکتار و مناطق مسطح وسعتی برابر 12 هکتار و معادل 1% را. به خود اختصاص داده است. حداکثر پراکنش پسته وحشی در شیب 10-0 درجه مشاهده گردیده است که سطحی برابر 32/647 هکتار معادل 37% را به خود اختصاص داده است . طبقات شیب 20- 10درجه با سطحی معادل 41/486 هکتار یا 28%، 30-20 درجه برابر 82/280 هکتار یا 16%، 45-30 درجه برابر 41/195 هکتار برابر 11%، شیب 60-45 درجه برابر 09/111 هکتار یا 6% و در نهایت شیب 80-60 درجه برابر 92/27 هکتار یا 2% به ترتیب در رده های بعدی قرار دارند.