ارزیابی خصوصیات گیاه شناسی و بازده و اجزای اسانس اکوتیپ های آویشن کرمانی (thymus carmanicus jalas) در ایران

مریم مکی زاده تفتی، m makkizadeh tafti faculty of agriculture, tabriz universityدانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه تبریز حسنعلی نقدی بادی، h naghdi badi iranian academic center for education, km 55 of tehran – qazvin, p.o.box: 31375-369, karaj, iran tel: +98 – 261 – 4764010 - 9, fax: +98-261- 4764021کرج، کیلومتر 55 جاده تهران - قزوین، مجتمع تحقیقاتی جهاددانشگاهی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، صندوق پستی: 369 - 31375 تلفن: 9 - 4764010 (0261)، نمابر: 4764021 (0261)سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه تبریز (tabriz university) شمسعلی رضازاده، sh rezazadeh iranian academic center for education, culture & research (acecr), institute of medicinal plantsپژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) یوسف اجنی، y ajani iranian academic center for education, culture & research (acecr), institute of medicinal plantsپژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants) زهره کدخدا، z kadkhoda iranian academic center for education, culture & research (acecr), institute of medicinal plantsکارشناس آزمایشگاه آنالیز دستگاهی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهیسازمان اصلی تایید شده: پژوهشکده‮ ‬گیاهان‮ ‬دارویی‮ ‬جهاد‮ ‬دانشگاهی (institute of medicinal plants)

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مقدمه: آویشن کرمانی با نام علمیjalas thymus carmanicus گونه ای معطر و دائمی از خانواده نعناعیان است که در مناطق مختلف ایران پراکنش دارد. هدف: در این مطالعه، خصوصیات گیاه شناسی و بازده و اجزای اسانس اکوتیپ های آویشن کرمانی در رویشگاه های طبیعی ایران مورد ارزیابی قرار گرفت. روش بررسی: اکوتیپ های آویشن کرمانی از کرمان (دو منطقه راین و سیرچ)، یزد، اصفهان و شاهرود جمع آوری شدند. مشخصات جغرافیایی مناطق جمع آوری نمونه ها و صفات گیاه شناسی اکوتیپ ها ثبت شد. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب به مدت 3 ساعت انجام شد و شناسایی کمی و کیفی ترکیبات نمونه های اسانس به وسیله دستگاه های گاز کروماتوگراف و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی2 انجام شد. نتایج: بازده اسانس سرشاخه خشک اکوتیپ های کرمان - راین، کرمان - سیرچ، یزد، شاهرود و اصفهان به ترتیب برابر 5/2، 9/1، 0/2، 8/1 و 5/1 درصد بود. در هریک از نمونه های اسانس اکوتیپ های کرمان - راین، کرمان - سیرچ، یزد، شاهرود و اصفهان به ترتیب تعداد 34، 36، 37، 38 و 33 ترکیب شناسایی شد که به ترتیب 7/98، 9/98، 9/96، 3/92 و 2/98 درصد از این اسانس ها را تشکیل می داد. کارواکرول (7/80 – 42 درصد)، تیمول (8/11 - 1/4 درصد)، پاراسیمن (8/12- 5/2 درصد)، گاماترپینن (3/7- 7/3 درصد) و بورنئول (3/8– 1/3 درصد) از ترکیب های اصلی اسانس اکوتیپ ها بود و کارواکرول ترکیب عمده در همه اکوتیپ ها بود. نتیجه گیری: آویشن کرمانی به واسطه دارا بودن مقدار قابل توجهی اسانس و ترکیبات فنلی ارزشمند تیمول و کارواکرول می تواند در صنایع دارویی مورد استفاده قرار گیرد.