بررسی غلظت btex و vocs در هوای منطقه ویژه پارس جنوبی

اعظم کرامتی، azam keramati msc student in environmental health engineering, school of health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران رامین نبی زاده نودهی، ramin nabizadeh nodehi professor, department of environmental health engineering, school of health, tehran university of medical sciences, tehran, iranاستاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران روشنک رضایی کلانتری، roshanak rezaei kalantary associate professor, department of environmental health engineering, school of health, iran university of medical sciences, tehran, iranدانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران شاهرخ نظم آرا، shahrokh nazmara msc in environmental health engineering, school of health, tehran university of medical sciences, tehran, iranکارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران امیر زاهدی، amir zahed phd student in environmental health engineering, school of health, jundishapur university of medical sciences, ahvaz, iranدانشجوی دکترای مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور، اهواز، ایران علی آذری، ali azari phd student in environmental health engineering, school of health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدانشجوی دکترای مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران حسین بهرامی فر

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

سابقه و هدف: صنایع پتروشیمی و پالایشگاه های گازی به عنوان یکی از منابع مهم انتشار آلاینده های غیر آلی و آلی به محیط زیست شناخته شده اند. هدف از این مطالعه بررسی غلظت کل ترکیبات آلی فرار (tvocs) و آلاینده های بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و گزیلن (btex) در هوای منطقه ویژه پارس جنوبی در سال 1393 بوده است. مواد و روش ها: این پژوهش یک مطالعه توصیفی- مقطعی می باشد. جهت نمونه برداری و آنالیز از روش 1501 مرکز تحقیقات ملی بهداشت و ایمنی شغلی ایالات متحده آمریکا استفاده شد. این مطالعه در طول یکسال (سال 1393) و با استفاده از 336 لوله کربن فعال و پمپ نمونه برداری فردی در 6 ایستگاه انجام گرفت. استخراج آلاینده ها از جاذب با استفاده از حلال دی سولفیدکربن و تجزیه آن ها توسط دستگاه گاز کروماتوگرافی با دتکتور یونیزاسیون شعله (gc-fid) انجام شد. تحلیل داده های به دست آمده با استفاده از نسخه 18 نرم افزار spss و آزمون های آماری فلیگنر-کیلن، کروسکال- والیس و آنالیز واریانس انجام گرفت. یافته ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که مجموع غلظت ترکیبات آلی فرار (tvocs) و میانگین غلظت کل btex در منطقه مورد مطالعه 34/229 و 23/31 میلی گرم بر متر مکعب در فصل سرد و 19/212 و 89/29 میلی گرم بر متر مکعب در فصل گرم بود. میانگین غلظت بنزن در تمامی ایستگاه ها 72/11 میلی گرم بر متر مکعب اندازه گیری شد که نسبت به استاندارد هوای پاک ایران و سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا (usepa) بالاتر بود. نتایج آزمون های آماری و آنالیز واریانس داده ها نشان داد که بین غلظت آلاینده ها و ساعات، ماه ها و ایستگاه های نمونه برداری رابطه معنی داری وجود دارد (05/0 p). استنتاج: ارزیابی این ترکیبات نشان دهنده بالاتر بودن غلظت آن ها در فصل سرد نسبت به فصل گرم می باشد. از غلظت های بالای بنزن اندازه گیری شده در فصل سرد و گرم جهت شناسایی مناطق با ریسک بالای مواجهه استفاده شد.