اثبات علیت در خارج از دیدگاه ارسطو و ابن سینا
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
در فلسفه ارسطو هیچگاه به رابطه علی پرداخته نمیشود و همیشه علت است که مد نظر میباشد و او را به سمت اثبات و تبیین نحوه وجود خارجی آن سوق میدهد؛ آنچه در خارج است و مفهوم آن از سنخ معقولات اولی علت است، نه علیت. بنابراین علیت در زمره هیچ یک از مقولات جوهری و عرضی قرار نمیگیرد، پس در خارج موجود نیست. ارسطو بر همین اساس میکوشد در فلسفه خویش وجود علل در خارج را ثابت کند. از نگاه ابنسینا علیت رابطهای موجود در خارج است که میان علت و معلول برقرار میشود، اما نه به گونهای که حس، قادر به درک آن باشد. از نظر او مفهوم علیت از سنخ مفاهیم یا معقولات ثانی فلسفی است که در خارج وجود دارد، اما نه به وجود جدا و مستقل از مصادیقش. بنابراین هرگز با ابزار حس نمیتوان علیت را دریافت اما با تحلیل روابط خارجی موجودات با یکدیگر میتوان این رابطه را کشف کرد. به این ترتیب محسوس نبودن آن نمیتواند دلیلی بر موجود نبودن آن باشد.