Article

تأثیر‏پذیری غزالی از ابن‏ سینا در دو موضوع نفس و معاد

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

هر چند غزالی در کتاب تهافت­الفلاسفه به نقد فلاسفه مشاء پرداخته، اما در هر دو نظریه ‏ای که درباره معاد ارائه‏ می‏دهد، تحت تأثیر نفس‏شناسی ابن ‏سیناست. او در کتاب تهافت الفلاسفه نظریه بدن جدید را به عنوان یک امکان برای معاد جسمانی معرفی‏ می‏کند که مبتنی بر وجود و تجرد و بقای نفس و نیز پذیرش نفس به عنوان ملاک این همانی شخصیت است که همگی نظریاتی مشایی هستند. نظریه دیگر او نظریه برانگیختگی است که نزد متکلمان، نظریه‏ای مرسوم بوده است و غزالی آن را در کتاب الاقتصاد فی الاعتقاد آورده است. در این نظریه نیز شاهد نقاط افتراق غزالی با متکلمان و تأثیر‏پذیری او از حکمت مشایی هستیم. در حالی که نزد اشعریان متقدم و معتقد به برانگیختگی، نفس مجرد جایگاهی ندارد، غزالی نظریه برانگیختگی را به گونه ‏ای مطرح کرده که با تجرد نفس تنافی ندارد. از سوی دیگر، هر چند که او مانند غالب متکلمان متقدم حیات و مرگ را عرض‏ می‏داند، اما در تحلیل این عرض با آن‏ها هم‏داستان نیست و مانند مشائیان این دو را به ارتباط و انقطاع نفس و بدن تفسیر‏ می‏کند. تأثیر‏پذیری او از حکمت مشایی در مبحث عذاب قبر نیز مشهود است. مرور کتاب‏ها و رساله‏ هایی هم‏چون معارج القدس، المضنون به علی غیراهله، کیمیای سعادت و احیاء علوم الدین نیز نشانگر تأثیر‏پذیری او در مسئله معاد ازمباحث نفس‏شناسی در حکمت مشایی است.

Authors and affiliations
  1. رضا اکبری — دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد دانشگاه امام صادق ع
  2. عبدالرسول کشفی — دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تهران
  3. نسرین سراجی پور — دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

Similar items

  • بررسی سازگاری دیدگاه ابن سینا در باب معاد با مبانی نفس‌شناسی

    Article2026فلسفه و کلامسید هادی رضائیان، حامده راستایی

    مسئله این تحقیق، بررسی سازگاری دیدگاه ابن سینا در باب معاد و بقای نفوس با مبانی نفسشناسی اوست. روش این مطالعه تحلیل انتقادی از مواضع ناسازگاری مبانی نفسشناسی سینوی با دیدگاه او در باب معاد و بقای نفوس است. ابن سینا بر تجرد نفس و عدم فساد آن، براهینی اقامه میکند و بقای تمام نفوس ر

  • تأثیر تلقی ابن سینا از نفس بر تصویر او از جاودانگی

    Article2010نقد و نظر (فصلنامه علمی پژوهشی فلسفه و الاهیات)رضا اکبری

    در این مقاله نشان می دهیم که معاد جسمانی از دیدگاه ابنسینا آموزه ای خردگریز است؛ یعنی اثبات عقلی آن ممکن نیست و تنها باید آن را از طریق نقلی - که خود در نهایت مورد تأیید عقل است - پذیرفت. البته، ابن سینا معاد روحانی را به لحاظ عقلی قابل اثبات می داند؛ از نظر او ذات نفس، عقل است ک

  • تأثیرپذیری غزالی از ابن سینا در دو موضوع نفس و معاد

    Article2013حکمت سینویرضا اکبری، عبدالرسول کشفی، نسرین سراجی پور

    هر چند غزالی در کتاب تهافت‌الفلاسفه به نقد فلاسفه مشاء پرداخته، اما در هر دو نظریه ای که درباره معاد ارائه می دهد، تحت تأثیر نفسشناسی ابن سیناست. او در کتاب تهافت‌الفلاسفه نظریه بدن جدید را به عنوان یک امکان برای معاد جسمانی معرفی می کند که مبتنی بر وجود و تجرد و بقای نفس و نیز پ

  • تأثیر اعتقادات فلسفی ابن سینا بر غزالی در تجرد نفس

    Articleتأملات فلسفی

    غزالی در دوره ای از تاریخ فکر و اندیشۀ اسلامی زندگی می کند که بسیاری از متفکران در رویکرد کلامی خود، داد و ستد های گونه گونی با فلسفه به نمایش می گذارند. در این ایام بیشتر متکلمان با بهره گیری از واژگان، مفاهیم و برخی روش های فلسفی تلاش می کنند پندار و باور های کلامی خویش را به ک

  • دشواری های ابن سینا در پذیرش یا انکار معاد جسمانی

    Article2015پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)فاطمه صادق زاده

    ابن سینا در مورد معاد جسمانی در آثار مختلف خود دو موضع کاملاً متفاوت داشته است. وی گاهی، پس از اثبات عقلانی معاد روحانی، می گوید معاد جسمانی را بر اساس قول پیامبر (ص) می پذیرد و گاهی، با نقد دلایل کسانی که به معاد جسم یا جسم و روح قائل اند، تنها معاد نفوس را می پذیرد. در هر دو مو

  • مقایسه و تطبیق آرای ابن سینا و توماس آکوئینی در مسائل مربوط به معاد

    Articleالهیات تطبیقیمحمد مهدی مشکاتی، استاد یار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان

    موضوع معاد از اهم مباحث دینی، فلسفی و کلامی است. ابن سینا فیلسوف مسلمان و توماس آکوئینی، فیلسوف و متکلم مسیحی، دو اندیشمند برجسته اند که در این زمینه دارای نظرهای خاصی هستند. ابن سینا در همه موارد (بجز قبول معاد جسمانی) روشی کاملاً فلسفی دارد؛ در حالی که توماس، روشی فلسفی- کلامی