تبیین مفهوم سلامت معنوی در جامعه ایرانی: تحلیل مفهوم تکاملی و مرور روایتی

محمدرضا حاجی اسماعیلی، استادیار، مرکز تحقیقات بیهوشی، بیمارستان لقمان حکیم، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. محمود عباسی، دانشیار، رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. لیلا صفایی پور، دانشجوی کارشناسی ارشد مراقبت های ویژه پرستاری، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران. محمد فانی، استادیار، مرکز مطالعات دین و سلامت، گروه معارف، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. مرتضی عبدالجباری، استادیار، مرکز مطالعات دین و سلامت، گروه معارف، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. سیدمرتضی حسینی، استادیار، مرکز تحقیقات طب، قرآن و حدیث، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)، تهران، ایران. فرزانه باقرنژاد

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

زمینه و هدف: سلامتی مفهومی کل نگر بوده که دربرگیرنده ابعاد جسمی، اجتماعی، فرهنگی، عاطفی، معنوی، روحی، عرفانی، باطنی، ارتباطی و شناختی است. از ابعاد یادشده، سلامت معنوی مفهومی است که کم تر درک شده و چالش های بیشتری در مورد آن وجود دارد. هدف مطالعه حاضر تبیین مفهوم سلامت معنوی است. روش: در این مطالعه چندروشی از روش مرور روایتی با جستجوی سه مرحله ای در پایگاه اطلاعاتی جهاد دانشگاهی تا ابتدای آذرماه 1394 درباره موضوعات مذهب، معنویت، سلامت معنوی، اعتقادات مذهبی و تأثیر سلامت معنوی بر سلامت جسم و روان استفاده شد. همچنین به منظور ارائه مدل مفهومی سلامت معنوی از روش تحلیل مفهوم تکاملی راجرز استفاده گردید. ملاحظات اخلاقی: قواعد اخلاقی از جمله صداقت و امانت داری در تحلیل و گزارش متون جستجوشده رعایت گردید. یافته ها: از 3136 مقاله حاصل از جستجوی مرحله اول، 16 مقاله مورد بررسی قرار گرفت که در مجموع سه مضمون کلی مفهوم سلامت معنوی و ابعاد آن، ارتباط سلامت معنوی با دیگر ابعاد سلامت و مدل مفهومی سلامت معنوی استخراج شد. بحث و نتیجه گیری: اگرچه نتایج این مطالعه تعریف اولیه از مفهوم سلامت معنوی و ابعاد آن را ارائه نمود، سلامت معنوی و زیرمجموعه های آن مفاهیمی مبهم بوده که ضرورت تحلیل و بررسی بیشتر آن به منظور تفکیک و جداساختن آن ها وجود دارد. شناسایی و تعریف واضح و دقیق سلامت معنوی با اثرات مشخص شده آن و اعتقادات گسترده مردم به آن می تواند به صورت مؤثر به عنوان راهبرد مناسبی برای تأثیر بیشتر درمان ها و حتی درمان های غیر دارویی مورد استفاده قرار گیرد. please cite this article as: hajiesmaeili mr, abbasi m, safaiepour l, fani m, abdoljabari m, hosseini sm, et al . spiritual health concept in iranian society: evolutionary concept analysis and narrative review. j med ethics 2016; 10(35): 77-115.