پرتوزایی طبیعی در نمونه های گرانیتی استفاده شده به عنوان مصالح ساختمانی در ایران
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
برای تعیین پرتوزایی طبیعی مصالح ساختمانی استفاده شده و ارزیابی شاخص های مورد نظر در ارتباط با محیط زیست، بهداشت و جامعه ،14 نمونه از سنگ های آذرین استفاده شده در ایران به عنوان سنگ های گرانیتی انتخاب و پرتوزایی طبیعی نمونه ها شامل اندازه گیری اکتیویته هسته های 226ra, 232th و 40k بر حسب bq/kg انجام شد. پرتوزایی معادل نمونه های مطالعه شده برحسب معادل رادیم raeq برای تمام نمونه ها محاسبه شد که در محدودة bq/kg 72/450 - 50/210 است. برای ارزیابی شاخص های ریسک محیط زیست، شاخص های خطر خارجی hex، خطر داخلی hinو نرخ دوز جذب شده محاسبه شدند. شاخص محاسبه شده hin برای نمونه های مطالعه شده در محدودة بین81/0- 63/1و برای hex 57/0- 22/1 است. مقادیر توصیه شده برای شاخص پرتوگیری داخلی و خارجی به ترتیب 5/1 و 1 است. طبق استاندارد unscear میزان دوز پرتوزایی مؤثر سالانه بر حسب msv/y محاسبه شد که مقدار آن برای یکی از نمو نه ها 05/1 و برای بقیة نمونه ها در محدودة 3/0 - 1 msv/y قرار می گیرد. طبق توصیة کمیسیون اروپا برای مصالح ساختمانی با دوز مؤثر سالانه بالاتر از 1 msv/y می باید مراقبت های لازم جهت مراقبت از اشعه های پرتوزا صورت گیرد. تهویة فضاهای بسته و اتاقهای خواب از جمله اقدامات ساده و مراقبتی است که موجب کاهش غلظت گازهای پرتوزا می شود. مطالعات کانی شناسی نشانگر همبستگی مقدار رادیواکتیویته اندازه گیری شده با فراوانی کانی های فلدسپات پتاسیم، زیرکن، اسفن و آلانیت دارد و همچنین تأثیر بافت تجمعی در افزایش پرتوزایی است.
Authors and affiliations
- احمد جهانگیری — دانشیار گروه زمین شناسی دانشکدة علوم طبیعی، دانشگاه تبریز
- صالح اشرفی — استادیار فیزیک هسته ای دانشکدة فیزیک، دانشگاه تبریز