تشخیص و پایش توفان گرد و غبار غرب ایران با استفاده از روش های سنجش از دور
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
ایران در منطقه ای قرار گرفته که به شدت تحت تاثیر توفان های گرد وغبار است. تحقیقات نشان می دهد که بسامد و شدت این توفان ها در سالهای اخیر افزایش یافته است. علاوه بر این، مدلهای عددی هواشناسی نیز به تنهایی قادر به ردیابی و آشکارسازی توفانهای غبار نیستند و این امر ضرورت استفاده از روش های بارزسازی گرد و غبار براساس داده سنجش از دور را نمایان می سازد. در این تحقیق دو رویداد گرد و غبار غرب ایران (١٤ اسفند ١٣٨٩ و ٢٤ فروردین ١٣٩٠) با استفاده از دو الگوریتم متفاوت، بارزسازی و بررسی می شود. الگوریتم اولیه به کار رفته، برای جداسازی اراضی نیمه بیابانی با پوشش کم گیاهی و ابر از پدیده گرد و غبار، به ترتیب از شاخص mndvi و آستانه دمایی ٢٩٠ درجه کلوین در باند ٣٢ حس گر مادیس استفاده کرده است. بررسیهای صورت گرفته نشان داد که شاخص mndvi روی آب بارزسازی را به طور کامل عملی نمی سازد. بنابراین، از الگوریتم ترکیب تفاوت دمای درخشندگی btd گرد و غبار در طول موج های ٥/٨ میکرومتر (باند ٢٩ حس گر مادیس (و ١١ میکرومتر (باند ٣١ حس گر مادیس) با مقادیر منفی اختلاف دمای درخشندگی باندهای ٣١ و ٣٢ بهره گرفتیم. در روش دوم مقادیر (bt8.5-bt11) – (bt11-bt12) بزرگ تر از آستانه به دست آمده و (bt11-bt12) کوچک تر از صفر برای استخراج مناطق دارای گرد و غبار اِعمال شد. روش اخیر، یعنی استفاده از محدودة فروسرخ گرمایی، گرد و غبار را به خوبی آشکار میکند. در نهایت با مقایسه تصاویر بارزسازی شده با استفاده از طول موج های فروسرخ و مرئی با نقشههای همدیدی، مقادیر ضخامت نوری هواویز (aot)، خروجی مدل dream 8b و همچنین گزارش های ایستگاه می توان دریافت که استفاده از الگوریتمهای بارزسازی گرد و غبار در مقایسه با روشهای دیگر (بازیابی هواویز یا خروجی مدل)، راه مطمئن تری برای پایش گرد و غبار است. در هر دو رویداد بررسی شده استقرار کم فشار در سطح زمین، دلیل اصلی وقوع گرد و غبار است. با توجه به نقشه های مسیر گرد و غبار، امکان بررسی دقیقتر منشا دو رویداد توفان و مناطق برداشت ذرات گرد و غبار نیز فراهم می شود.
Authors and affiliations
- فرحناز تقوی — استادیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
- الهه اولاد — دانشجوی کارشناسی ارشد هواشناسی، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
- طاهر صفرراد — دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران، ایران
- پرویز ایران نژاد — دانشیار، گروه فیزیک فضا، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران