ژئوپلیتیک شیعه و ارتقای جایگاه ایران در خاورمیانه پس از انقلاب اسلامی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
موضوع این پژوهش طرح چگونگی ژئوپلیتیکیشدن تشیّع پس از انقلاب اسلامی و در پی آن، گسترش نقش و عملکرد ایران در روابط بینالمللی خاورمیانه است. روشن است که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 و رخدادهای پس از آن که بیشتر متأثّر از پیروزی انقلاب بودند، تشیّع به یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار دنیای ژئوپلیتیک تبدیل شد. تشکیل یک حکومت شیعی با رهبری علمای دینی در کشوری بزرگ و با اکثریّت شیعه، هرگز در گذشته روی نداده بود. به این ترتیب، انقلاب ایران کانون توجّهی برای زندهکردن و رواج هویّت دینی شیعیان و حتّی در نگاهی کلّیتر، هویّت دینی مسلمانان پدید آورد و تشیّع و اسلام را در قلب حوادث و اخبار جهانی قرار داد. تبیین این تحوّلات در چارچوب ژئوپلیتیک شیعه، موضوع مورد بحث این مقاله است. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایهی دادههای میدانی انجام شده است. بنابراین برای تجزیه و تحلیل و نتیجهگیری، افزون بر منابع کتابخانه ای و الکترونیک، از یافتههای پرسشنامهای نیز استفاده شده است. نتیجهی پژوهش نشان داد که با وقوع انقلاب اسلامی و ژئوپلیتیکی شدن تشیّع، موقعیّت و جایگاه ایران بهویژه از دیدگاه سیاسی، اجتماعی، رسانهای، آموزشی و فرهنگی در منطقه ارتقا یافته و این کشور توانسته است اثرگذاری و نقشآفرینی بهتری نسبت به گذشته داشته باشد.
Authors and affiliations
- سید عباس احمدی — استادیار دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
- محمود واثق — استادیار دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
- مسعود جاسم نژاد — کارشناس ارشد تاریخ اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران