چالش‌های ژئوپلیتیکی همگرایی در جهان اسلام
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
جهان اسلام بهاصطلاح به سرزمینهایی گفته می شود که بیشینهی مردمان آن پیرو دین اسلام باشند. جهان اسلام در حال حاضر سرزمینی با ترکیبی متنوّع از نظر ویژگی های انسانی و بسترها و شرائط طبیعی را شامل میشود. اگرچه بهلحاظ اشتراک دینی و منابع انسانی و طبیعی، جهان اسلام دارای قابلیّتهای فراوانی برای تبدیل شدن به یک قدرت منطقهای در عرصه نظام ژئوپلیتیک جهانی است؛ اما بهدلیل وجود برخی عوامل و زمینههای بروز اختلاف و واگرایی از جمله گسیختگی فضای جغرافیایی، تفاوتهای مذهبی، قومی، اندیشه و نظام سیاسی، عدم استقلال و وابستگیهای سیاسی و اقتصادی، تعارضات سرزمینی، رقابت داخلی قدرتهای برتر جهان اسلام، وجود پیمانهای سیاسی ـ امنیّتی با قدرتهای بزرگ و بازیگران فرامنطقهای و ... متأسفانه تاکنون از این پتانسیل عظیم استفاده شایستهای نشده است. گفتنی است در کنار عوامل واگرایی، عوامل و زمینههایی چون اشتراکات دینی و تمدنی، تجانس و همگونی ساختاری و کار کردی، منافع و نیازهای مشترک، احساس تهدید مشترک و ... وجود دارند که میتواند در جهت وحدت و همگرایی جهان اسلام نقش مؤثّری ایفا کند. این مقاله تلاش دارد تا با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی مهم‌ترین چالش‌های ژئوپلیتیکی همگرایی در جهان اسلام را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد.
Authors and affiliations
- محمد رضا حافظ نیا — استاد گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرّس
- سید هادی زرقانی — استادیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد