جغرافیای سیاسی و حقوق بینالملل دریاها
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
از زمان آغاز تدوین حقوق بینالملل دریاها، عامل جغرافیا نقش مهمی را ایفا کرده است. امروزه نیز مسائلی مانند وقایع قطب شمال و منازعات میان کشورها در بسیاری از نقاط دنیا بر سر قلمروهای دریایی، بیانگر این واقعیت است که عامل مکان، نقش اساسی در بحثهای میان کشورها دربارۀ ادعاهای حقوقی آنها بازی میکند. این پژوهش بر اساس دیدگاه نئورئالیستی و با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی این مسئله میپردازد که عوامل جغرافیایی، چه نقشی در تدوین حقوق بینالملل دریاها و منازعات میان کشورها بر سر قلمروهای دریایی داشته است. در این راستا نقش عوامل موقعیت جغرافیایی، جزر و مد، شکل سواحل و وضع ناهمواریهای ساحلی، خلیج، عمق، جریانهای دریایی، دلتا، آبسنگ، برآمدگی جزری، تنگه، دهانۀ رودخانه، بسته یا نیمهبستهبودن دریا، مجمعالجزایر و منابع اقتصادی بستر دریا، در تدوین حقوق بین الملل دریاها مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان دهندۀ آن است که جغرافیای سیاسی دریاها هویتی میانرشتهای دارد؛ یعنی نقش جغرافیا، حقوق بینالملل، دیپلماسی، فناوری و قدرت را در چگونگی تعیین قلمروهای دریایی و بهرهبرداری دولتهای ساحلی از آنها مورد بررسی قرار میدهد. در این میان جغرافیا بستر تمام این مسائل است؛ چراکه جغرافیای کشورهایی که در روند تدوین حقوق بین الملل دریاها حضور فعال داشتهاند، بهخصوص خصیصه های فیزیکی و ژئومورفولوژیکی سواحل آنها، نقش مهمی در تعیین وضعیت حقوقی قلمروهای دریایی داشته است. از سوی دیگر قوانینی که بر اساس منافع و با اعمال زور قدرت های بزرگ تصویب شده اند نیز، بر جغرافیای کشورها تأثیر گذاشته است.
Authors and affiliations
- دره میرحیدر — استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
- بهادر غلامی — دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
- فاطمه سادات میراحمدی — دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران