هفت خاندان دورة هخامنشی در مدارک مکتوب و باستان شناختی: نمونۀ گبریاس
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
بسیاری از پدیده ها و تحولات تاریخی ایران باستان و از جمله دورة هخامنشی ریشه در ساختار قبیله ای جامعه و قدرت دارد. یکی از این پدیده ها هفت خاندان بزرگ است که به رهبری داریوش موفق شدند بردیا / گوماته را سرنگون کنند. نویسندگان باستان تأیید می کنند که از این زمان تا پایان دورة ساسانی هفت خاندان با اسامی گوناگون نقش مهمی در ساختار سیاسی، اقتصادی و نظامی ایران باستان ایفا کرده اند. گبریاس یکی از اعضای هفت خاندان زمان داریوش اول است که در سنگنبشتة بیستون شخصی از قبیلة پاتیشْوَری خوانده می شود و در گل نبشته های باروی تخت جمشید و نقوش مهر برجای مانده آثاری از او دیده می شود. با توجه به این مدارک، به نظر می رسد که گبریاس در مقام خان قبیلة پاتیشوری یکی از بزرگ مالکان منطقة شمال غرب فارس و جنوب شرق خوزستان بوده و قلمرو قبیلة پاتیشوری نیز در همین ناحیه قرار داشته است. لیدوما (جنجان فعلی)، محل کشف آثار متعدد معماری هخامنشی، احتمالاً مرکز منطقه ای/ قبیله ای گبریاس بوده است. گوردخمه های صخره ای هخامنشی شرق بهبهان را نیز می توان بدو نسبت داد. این منطقه شدیداً تحت تأثیر فرهنگ و هنر عیلام قرار داشته و همان گونه که از مهر شخصی گبریاس برمی آید، او نیز از این نفوذ برکنار نمانده است.
Authors and affiliations
- بهمن فیروزمندی — دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران
- علی بهادری — دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه تهران