تحلیل جامعه شناختی نظم اجتماعی با توجه به انواع هنجارگرایی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
هنجارهای اجتماعی، مقررات و انتظاراتی هستند که با آن جامعه رفتار اعضای خود را هدایت میکند و بر اساس فرآیند کنترل اجتماعی، مشروعیت سیاسی و رویههای اعمال عدالت در زمینۀ حاکمیت، نظم اجتماعی در جامعه تضمین میشود. در این پژوهش تأثیر متغیرهای مستقل مرتبط با سه زمینۀ کنترل اجتماعی، عدالت رویهای و سرمایۀ اجتماعی بر متغیر وابسته یعنی هنجارگرایی و ابعاد چهارگانۀ آن (متعهدانه، مصلحتگرایانه، اجبارگرایانه و عادتگرایانه) در شهر تهران بررسی شده است. روش پژوهش، پیمایش و ابزار استفاده شده پرسشنامه است. جمعیت آماری پژوهش، افراد بالای 18 سال ساکن شهر تهران بود که براساس فرمول کوکران و روش نمونهگیری احتمالی خوشهای چندمرحلهای، درنهایت 400 نفر انتخاب شدند. نتایج نشان داد میانگین رتبهای هنجارگرایی 81/2 از 5 بوده است. متغیرهای مستقل سن، پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی، کنترل رسمی، کنترل غیررسمی، خودکنترلی، قطعیت مجازات، عدالت رویهای، مشروعیت سیاسی، تعهد دینی، سرمایۀ اجتماعی و فردگرایی ارتباط معنادار با متغیر هنجارگرایی دارند. براساس نتایج تحلیل رگرسیون نیز متغیرهای مستقل تعهد دینی، خودکنترلی، فردگرایی، مشروعیت سیاسی، عدالت رویهای و قطعیت مجازات به اندازۀ 429/0 از کل واریانس متغیر وابستۀ هنجارگرایی را در شهر تهران نشان می دهد.
Authors and affiliations
- سهیلا صادقی فسائی — دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران
- احسان امینیان — کارشناس ارشد پژوهش دانشگاه تهران